Bọn mình đã Du Học Nhật Bản như thế nào ?

Bài viết chia sẻ cách lựa chọn con đường du học và quá trình vào đại học tại Nhật, dành cho những bạn mong muốn theo đuổi việc học tập đúng nghĩa tại đây.

Bắt đầu mối duyên với tiếng Nhật từ những năm cấp hai, theo đuổi ước mơ du học và hoàn thành nó, dù đã trải qua không ít khó khăn nhưng mình chưa một lần hối hận về quyết định đi du học tại đất nước này từ sớm, năm 17 tuổi. Như một cách để ghi lại những ngày tháng du học ý nghĩa, đồng thời muốn chia sẻ những kinh nghiệm bản thân đã có cho những bạn đang ấp ủ ước mơ du học, mình đã quyết định thực hiện chuyên mục nho nhỏ mang tên Japan in Me trên blog cá nhân.

Japan in Me là chuyên mục gồm những bài viết chia sẻ lại những trải nghiệm của mình tại Nhật Bản, mà chủ yếu về việc học tập, từ quá trình chuẩn bị đi học tại Việt Nam đến việc sinh sống và học tập tại đây. Bên cạnh kinh nghiệm du học của bản thân, mình cũng tìm hiểu để chia sẻ kinh nghiệm từ những người bạn xung quanh đã từng du học. Mong rằng những bài viết này sẽ mang đến một sự tham khảo hữu ích cho các bạn đang theo đuổi việc du học Nhật Bản đúng nghĩa (đi để học) giống như bọn mình đã từng.

Bài viết đầu tiên chia sẻ về cách thức du học Nhật Bản của bọn mình. Bốn người du học với những con đường hoàn toàn khác nhau, nhưng đều có chung một mong muốn được học tập và phát triển bản thân một cách tối đa. Chính suy nghĩ đó là động lực để bọn mình theo đuổi việc được học tập tại những trường đại học tại Nhật Bản, và đã cố gắng để giành học bổng trong quá trình học ở cả Việt Nam và Nhật Bản.

Đi học bằng cách xin học bổng tại Việt Nam

1. Học bổng chính phủ (Mext)

Người bạn đầu tiên của mình là học sinh đến Nhật du học bằng học bổng chính phủ, hay mọi thường nghe đến dưới cái tên học bổng Mext (文部科学省). Sau một năm học tiếng tại Handai (大阪大学) bạn mình đã hoàn thành chương trình 4 năm đại học tại Kyodai (京都大学).

Chi tiết về học bổng này mình sẽ để link bên dưới để các bạn có thể tham khảo: https://www.vn.emb-japan.go.jp/itpr_ja/ThongbaotuyensinhluuhocsinhduoccaphocbongcpNB.html (Thông tin của năm 2020)

Quá trình thực tế: 

Thông tin tuyển sinh của Mext được bạn mình biết đến thông qua Vietabroader – một trang web hỗ trợ sinh viên Việt theo đuổi con đường học thuật, chuyên môn thông qua việc cung cấp thông tin, kiến thức và mạng lưới về du học.  http://portal.vietabroader.org/who-we-are/our-mission-and-values/

MEXT đại học thi ở Việt Nam gồm có ba vòng: Hồ sơ, thi viết và phỏng vấn. Thời gian đăng kí là tháng 4, khoảng tháng 7, 8 sẽ thi viết và phỏng vấn, tháng 12 sẽ có kết quả. Như vậy, để theo đuổi học bổng này các bạn cần thời gian chuẩn bị trước khoảng một năm.

Trước khi vào đại học tại Nhật, bạn mình đã trải qua việc học tiếng Nhật một năm tại Đại học Osaka. Thời gian này có thể ngắn hơn thành sáu tháng tùy thuộc vào khả năng tiếng Nhật của bạn. (Bạn mình thi học bổng bằng tiếng Anh và hầu như chưa học tiếng Nhật trước đó)  

Chọn trường đại học:

Học sinh học bổng Mext có thể nguyện vọng 7 trường đại học tại Nhật từ cao xuống thấp. Ngoài ra sẽ có thêm 23 trường dự bị, phòng trường hợp bị cả 7 trường đã nguyện vọng từ chối.

Việc có được học tại trường theo đúng nguyện vọng hay không phụ thuộc phần lớn vào kết quả quá trình học tiếng tại Nhật. Một số trường đại học có ranking cao như University of Tokyo, Kyoto University…có thể sẽ có thêm kì thi riêng của trường tùy vào chuyên ngành bạn lựa chọn. Vì vậy có thể nói thời gian học tiếng khá quan trọng, vừa là thời gian để các bạn trau dồi tốt tiếng Nhật cho việc học tập sau này (kể cả khi là một học sinh học bằng chương trình Tiếng Anh), mặt khác điểm số cao sẽ giúp bạn được học tại ngôi trường theo đúng nguyện vọng ban đầu.

Quan điểm của tác giả:

Thuận lợi:

– Học bổng toàn phần (tiền học + sinh hoạt phí 12man/tháng) – Cơ hội lớn để học tại những trường đại học Top đầu Nhật Bản.

– Có senpai đi trước để hỏi kinh nghiệm.

Khó khăn:  Quá trình thi tuyển tại Việt Nam rất cạnh tranh.

2. Học bổng đoàn thể (Học bổng Lawson)

Hiện nay tại Việt Nam có rất nhiều những loại học bổng khác nhau đến từ các đoàn thể, doanh nghiệp Nhật Bản. Một trong những học bổng thuộc dạng này có thể kể đến học bổng Lawson. Đây cũng là câu chuyện của người bạn thứ hai, đã trải qua 6 năm với học bổng này, bao gồm 4 năm đại học tại Aoyama Gakuen University (青山学園大学) và 2 năm học tiếng trước đó.

Quá trình thực tế:

Bạn mình xuất thân là sinh viên trường Đại học ngoại ngữ, ĐHQGHN và biết đến học bổng này thông qua cô giáo tiếng Nhật trong trường. Giống như học bổng Mext, học bổng Lawson thi tại Việt Nam cũng có ba vòng: Hồ sơ, viết luận và phỏng vấn. Tùy vào mỗi loại học bổng sẽ có những yêu cầu riêng như dựa vào kết quả học tập, trình độ ngoại ngữ, hoạt động ngoại khóa, vv. Còn đối với Lawson – đây là học bổng chú trọng vào khả năng tiếng Nhật. Vì vậy nếu muốn nộp hồ sơ cho học bổng này, các bạn thường phải có ít nhất N2 hoặc thậm chí N1. (Những năm gần đây thường yêu cầu N1)

Thời gian từ lúc nộp đơn cho đến khi có kết quả học bổng sẽ mất khoảng hơn 2 tháng. Tuy nhiên việc tìm hiểu sớm trước khoảng một năm để chuẩn bị cũng là lời khuyên từ người bạn của mình. 

Chọn trường đại học:

Khác với học bổng Mext, học sinh học bổng Lawson không có nguyện vọng đại học mà sẽ phải tự tìm hiểu và trực tiếp dự thi đại học trong quãng thời gian học tiếng tại Nhật. Các bạn có thể dự thi tất cả các trường đại học tại Nhật bằng kì thi dành cho du học sinh, thường bao gồm kết quả EJU (kì thi đại học dành cho du học sinh) và kì thi riêng của trường(nếu có). Sau tối đa 2 năm học tiếng, nếu không đỗ đại học, các bạn sẽ không được tiếp tục nhận học bổng. Vì vậy khi dự thi học bổng tại Việt Nam, ngoài việc chú ý vào giá trị học bổng, hãy nhớ đọc kĩ để nắm về nội dung chương trình và lộ trình cho đến khi các bạn vào đại học.

Cách tìm hiểu và thi đại học tại Nhật sẽ có trong bài viết tới trong chuyên mục Japan in Me.  

Quan điểm của tác giả:

Thuận lợi:  Học bổng có giá trị cao (13man/ tháng) (Học bổng được trả theo kiểu trợ cấp hàng tháng. Các bạn phải tự tiết kiệm và sắp xếp để trả tiền học và sinh hoạt phí)

Khó khăn:  Ngoài mặt hỗ trợ về tài chính, học bổng Lawson hầu như không hỗ trợ quá trình thi đại học tại Nhật, cũng như không cam kết về trường đại học như trong học bổng Mext. Vì vậy nếu muốn thi vào những trường đại học top tỉ lệ cạnh tranh sẽ cao hơn nhiều so với học sinh học bổng Mext.

Xin học bổng tại Nhật

Quá trình thi học bổng tại Việt Nam đôi khi cũng có thể nói là “học tài thi phận”. Nếu như sau nhiều nỗ lực, bạn chưa may mắn có được học bổng, nhưng vẫn quyết tâm và mong muốn theo đuổi con đường du học tại Nhật thì có thể tham khảo phần hai của mình.

Bản thân mình cũng từng là một học sinh tự phí khi đến Nhật học tập năm lớp 12 tại một trường cấp 3 của Nhật qua liên kết với trường THPT Chuyên Ngoại Ngữ, ĐHQGHN. Sau khi tốt nghiệp cấp 3 tại Nhật, mình đã đỗ vào Đại học Sophia (上智大学) với may mắn nhận được học bổng học phí toàn phần, cùng 2 học bổng khác có liên kết với trường là Heisei và Rotary Yoneyama (10man/tháng) trong thời gian học tập tại đây. Chia sẻ một chút về học bổng  Rotary – đây cũng là một học bổng đoàn thể (giống Lawson) mà các bạn cũng có thể apply ngay tại Việt Nam. http://www.rotary-yoneyama.or.jp/english/overseas

Đối với du học sinh tự phí tại Nhật, bạn sẽ có cơ hội xin học bổng như giảm học phí, học bổng trợ cấp sinh hoạt của đoàn thể, doanh nghiệp Nhật Bản sau khi thi đỗ đại học tại đây. Vì vậy, theo kinh nghiệm của mình, cố gắng học tập để đỗ vào một ngôi trường đại học tốt, có nhiều hỗ trợ dành cho sinh viên quốc tế tại Nhật là một trong những yếu tố giúp bạn chuyển từ du học tự phí thành du học học bổng. 

Quá trình thực tế:

Sau 3 năm theo học chuyên Nhật tại THPT Chuyên Ngữ, HN mình quyết định đến Nhật học theo chương trình liên kết của trường cho phép chuyển tiếp kết quả học cấp 3 từ Việt Nam, hoàn thành lớp 12 và tốt nghiệp tại Nhật. Một năm này, mình học chương trình giống học sinh Nhật gồm tất cả các môn như toán văn lý hóa…bằng tiếng Nhật. Cách đi học này của mình cách đây 7 năm trước có lẽ không phổ biến những gần đây có vẻ được nhiều bạn biết đến và quan tâm hơn.

Sau khi đến Nhật, trong khoảng thời gian học lớp 12 tại đây, mình có khoảng 7 tháng để tra cứu và ôn thi đại học vì kì thi đại học dành cho du học sinh thường diễn ra vào tầm tháng 10,11. Lời khuyên cho những bạn muốn đi học theo loại hình này của mình là các bạn nên thi sẵn EJU tại VN.

Có thể nói chương trình của mình có những ưu điểm như ngay khi đến Nhật được học tập hoàn toàn với các bạn bản xứ và ở homestay, điều này giúp khả năng tiếng Nhật của mình tốt lên nhanh cũng như có cơ hội được học hỏi rất nhiều về văn hóa qua việc sống cùng gia đình Nhật. Tuy nhiên sẽ có những áp lực khá lớn về mặt học tập và thi cử vì thời gian chuẩn bị vào đại học không có nhiều. Việc tìm hiểu, ôn thi đại học tại Nhật là một quá trình vất vả. Mỗi lần nghĩ lại, mình luôn cảm thấy rất may mắn vì đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiều từ những người thầy cô giáo đầu tiên tại Nhật của mình, bên cạnh đó là sự cổ vũ từ gia đình và bạn bè.

Đối với những bạn có ý định thi học bổng sau khi đến Nhật, việc tìm hiểu kĩ trường đại học, những đãi ngộ đối với sinh viên quốc tế là điều đặc biệt quan trọng. Ngoài ra, dù không có kinh nghiệm học tại trường tiếng tại Nhật, tuy nhiên theo những gì biết được từ bạn bè xung quanh, các bạn nên lựa chọn trường tiếng có kinh nghiệm luyện thi vào đại học các bạn đang nhắm tới, và cân nhắc cả về vị trí địa lý để chọn trường phù hợp. Tránh trường hợp muốn học đại học tại Tokyo nhưng học tiếng tại Osaka.

Để vào đại học mình đã trải qua ba vòng gồm: Hồ sơ (trong đó có EJU), thi viết (toán, viết luận) và phỏng vấn.

Về học bổng: Tại trường mình (Sophia University), sau khi có kết quả đỗ đại học, học sinh có thể nộp đơn xin học bổng học phí cùng hồ sơ nhập học (miễn trừ từ 30~100% học phí). Sau khi kết thúc kì học thứ nhất, sinh viên sẽ được xin thêm những học bổng bên ngoài (học bổng sinh hoạt phí) có liên kết với trường. Vì vậy duy trì điểm số để giữ học bổng là quan trọng.   

Chọn trường đại học:

Cách tìm hiểu đại học tại Nhật, cũng như thi học bổng sẽ được mình chia sẻ chi tiết trong những bài viết sắp tới trong chuyên mục Japan in Me.

Quan điểm của tác giả:

Thuận lợi:  

– Cơ hội phát triển tối đa khả năng tiếng Nhật thông qua việc học tập và sinh sống với người bản xứ.  

– Không cần học tiếng trước khi vào đại học.

Khó khăn:  

– Cần có sự hỗ trợ tài chính của gia đình thời gian đầu (năm học lớp 12)         

– Thời gian chuẩn bị và ôn thi cho đại học tại Nhật không dài. Cần trau dồi nhiều tiếng Nhật ngay từ Việt Nam.

Du học ngắn hạn

Đối với những bạn chưa có cơ hội, hoặc không muốn đi du học thời gian dài thì việc đi học trao đổi ngắn hạn là một lựa chọn rất tốt để các bạn có thể học tập, trải nghiệm và phát triển bản thân tại nước ngoài. Vì vậy câu chuyện cuối cùng mình muốn gửi đến các bạn là câu chuyện du học trao đổi của người bạn thứ ba với chương trình Semester Program 6 tháng tại Đại học Kanazawa (金沢大学), Nhật Bản.

Đây là trải nghiệm của bạn mình trong thời gian theo học 4 năm tại Đại học Ngoại Thương Hà Nội. Semester Program là một trong bốn chương trình trao đổi sinh viên giữa trường Đại học Ngoại Thương, HN và trường Đại học Kanazawa. Khóa học này có thời gian học tập là 6 tháng với yêu cầu tối thiểu hoàn thành 16 tín chỉ, tương đương 12 giờ học/tuần. Trong đó lớp tiếng Nhật (5 buổi/tuần) là nội dung bắt buộc. Vì vậy có thể nói đây là chương trình rất thích hợp cho những bạn mong muốn trau dồi khả năng tiếng Nhật. 

Tại Đại học Ngoại thương, các bạn học sinh có thể đi trao đổi vào năm nhất, hai hoặc ba đại học tùy theo chương trình. Vì vậy theo lời khuyên của bạn mình, các bạn hãy theo dõi “FTU Exchange” trên Facebook nếu là sinh viên Ngoại Thương, còn với sinh viên trường đại học khác, các bạn có thể tìm hiểu những trang web tương tự để có thể theo dõi các chương trình du học của trường mình.  

Chương trình liên kết hàng năm lựa chọn số lượng sinh viên nhất định đi học tại Nhật dựa vào kết quả học tập tại Việt Nam và hỗ trợ học phí toàn phần. Tuy nhiên đối với những bạn có mong muốn đi học nhưng không nằm trong chỉ tiêu của trường, có khả năng trường sẽ xem xét để các bạn có cơ hội đi học dưới dạng tự phí. 

Quan điểm của tác giả:

Nói về thuận lợi và khó khăn có lẽ là điều không cần thiết đối với các chương trình du học trao đổi. Mình chỉ muốn chia sẻ sự đồng cảm suy nghĩ giữa mình và bạn của mình rằng: Đối với một học sinh học ngoại ngữ, yêu thích ngoại ngữ không có gì tốt hơn là việc được trực tiếp sinh sống tại quốc gia đó để học tập và trải nghiệm. Việc học tập tại nước ngoài giúp bạn mở rộng thế giới quan, nhận ra ưu nhược điểm của bản thân qua đó trưởng thành cả về mặt kiến thức và con người.

Một vài lời khuyên từ mình dành cho những bạn đang theo đuổi Du Học Nhật Bản

  1. Luôn theo dõi các thông tin về du học: Qua thầy cô, bạn bè, website, facebook, tích cực tham gia những hội thảo du học Nhật Bản uy tín tại Việt Nam. Ngoài ra mentoring (hình thức tư vấn du học giữa người đi trước và người muốn du học) cũng là một cách được nhiều bạn trẻ sử dụng trong quá trình tìm hiểu về du học ngày nay.
  1. Dành thời gian tìm hiểu và chuẩn bị cho việc du học càng sớm càng tốt: Theo đuổi du học, đặc biệt là du học bằng học bổng là một con đường dài và nhiều khó khăn. Việc tìm hiểu và chuẩn bị càng sớm sẽ càng giúp bạn dễ dàng tìm được con đường đi học đúng ý. Đối với những bạn có mong muốn đi du học sau khi vào đại học tại Việt Nam, các bạn nên tìm hiểu những cơ hội, chương trình học bổng của ngôi trường đó trước khi nhập học. (VD: Những trường đại học có khoa tiếng Nhật tại HN như: Đại học ngoại thương, Đại học ngoại ngữ, Đại học Hà Nội…)
  1. Luôn trau dồi tiếng Nhật trước và sau khi đến Nhật (kể cả học bằng chương trình tiếng Anh): Ngày nay, có nhiều bạn học sinh chọn chương trình Tiếng Anh để học tập tại Nhật. Tuy nhiên dù thế nào tiếng Nhật vẫn vô cùng cần thiết tại quốc gia này.
  1. Chăm chỉ và kiên định với ước mơ du học của bản thân: Du học chỉ là khởi đầu một con đường mới nhiều thú vị những cũng nhiều thách thức. Kiên định và chăm chỉ sẽ là kim chỉ nam để bạn gặt hái được nhiều thành công trong quá trình học tập cũng như mở ra nhiều cơ hội cho tương lai sau này.

Bài viết đầu tiên đã chia sẻ về quá trình lựa chọn cách thức du học và vào đại học tại Nhật của mình và ba người bạn. Theo mình, đây cũng gần như là những con đường du học phổ biến nhất trong du học Nhật hiện nay.

Dù là một bài viết dài, nhưng nếu bạn đã đọc đến tận đây, mình tin chắc bạn phải là người có quan tâm đến Du học Nhật Bản. Việc tổng hợp và viết xuống những câu chuyện du học khác nhau như thế này, mình mong rằng đã đem đến được cho bạn một cái nhìn tổng quát nhất để có thể lựa chọn được con đường đi học cho bản thân và chuẩn bị những hành trang cần thiết.

Con đường du học tuy có vất vả nhưng mình tin nó là một trải nghiệm đáng giá đối với bất kì ai theo đuổi một cách thực sự nghiêm túc. Mong rằng bạn đã tiến thêm một bước trong việc tìm ra con đường du học cho bản thân sau khi đọc bài viết này.  

Keep moving forward! Thank you and see you in my next posts nhé!

P/s: Một lời cảm ơn chân thành nhất xin gửi đến ba người bạn của mình: Mai Công Hưng, Mai Thùy Trang, Trần Minh Xuân đã chia sẻ câu chuyện du học để mình có thể hoàn thành bài viết này 🙂