HỌC ĐẠI HỌC (Phần II)

Ở bài viết HỌC ĐẠI HỌC (Phần I), mình đã chia sẻ những cách tra cứu, tìm hiểu và quyết định trường đại học mục tiêu của bản thân. Lý do mình dành hẳn một bài viết về quá trình này vì mình nghĩ đó là quá trình cần thiết cho sự thành công trong việc hoàn thành hồ sơ và thi đại học của mình. HỌC ĐẠI HỌC (phần 2) sẽ có nội dung chính về thi đại học tại Nhật. Ngoài ra, một số điều quan trọng khác trong giai đoạn trước khi vào đại học cũng sẽ được mình chia sẻ phía bên dưới.

Một số điều về Hồ sơ ứng tuyển vào đại học tại Nhật (出願書類)

1.Thời gian:

Ở Nhật có 2 kì nhập học chính rơi vào tháng 4 và cuối thàng 9 (đầu tháng 10). Tùy từng trường thời gian để nộp hồ sơ có thể chênh lệch nhau một chút, nhưng thường là trước tầm 6 tháng. VD: nhập học tháng 4, nộp hồ sơ vào tầm tháng 10, nhập học tháng 10 thì sẽ nộp hồ sơ tầm tháng 4. Để biết chính xác thời gian, hãy vào trang web của trường và xem ở mục 出願期間 nhé!

2. Lệ phí cho một bộ hồ sơ ứng tuyển vào đại học tại Nhật không rẻ.

Tiền lệ phí hồ sơ cho mỗi một ngôi trường đại học tại Nhật sẽ dao động từ trên 1.5 man (trên 3 triệu VNĐ) ~ 3,5 man (7 triệu VNĐ). Sự khác nhau phụ thuộc vào loại trường bạn thi (như công lập hay dân lập), có vòng thi giấy hay chỉ cần xét hồ sơ…

Nếu bạn là người có tài chính dư dả nộp bao nhiêu trường cũng được thì mình không nói đến. Nhưng ở những trường hợp khác, nhìn vào mức lệ phí hồ sơ này mình nghĩ bạn cũng có thể hiểu tại sao việc tìm hiểu trường khi thi là quan trọng. Đừng nộp đại hồ sơ, mất tiền vào ngôi trường không phù hợp, cũng như không dành đủ thời gian để ôn thi.

Bản thân mình trước đây nộp hồ sơ vào 3 trường. Trong đó, 2 ngôi trường yêu cầu EJU và có kì thi riêng (thi viết và phỏng vấn), có thể nói là khó. Ngôi trường còn lại chỉ xét hồ sơ (nguyện vọng 3), có tỉ lệ đỗ cao nhất.

3. Nội dung hồ sơ

Hai tài liệu quan trọng nhất trong hồ sơ ứng tuyển đại học tại Nhật là: Tài liệu đáp ứng yêu cầu về tư cách dự thi (Ví dụ như bằng tốt nghiệp, điểm thi kì thi đại học tại Nhật dành cho sinh việc quốc tế (EJU), khả năng ngoại ngữ (JLPT, IELTS…)) và Đơn xin học (志望理由書).

・Về tư cách dự thi: Phần lớn các trường đại học tại Nhật yêu cầu học sinh quốc tế phải dự thi EJU (có chỉ định môn thi cụ thể). Các bạn có thể vào đường link bên dưới để confirm hoặc có thể xem tại website của trường. https://www.jasso.go.jp/ryugaku/study_j/eju/examinee/use/index.html

Tài liệu ôn EJU trước đây mình chủ yếu dùng quyển 日本留学試験試験問題. Ngoài ra vì may mắn học cấp 3 tại Nhật, nên mình dùng luôn sách giáo khoa lớp 12 để ôn những môn còn lại như toán, sử, địa và kinh tế chính trị. Kiến thức trong kì thi EJU không vượt quá nhiều kiến thức phổ thông tại Việt Nam, tuy nhiên việc làm bài hoàn toàn bằng tiếng Nhật đòi hỏi bạn phải trau dồi nhiều tiếng Nhật ở cả ba kĩ năng nghe, đọc, viết.

Điểm EJU cao, sẽ giúp bạn có cơ hội nhận được học bổng JASSO sau khi vào đại học.

Đơn xin học: Một lá đơn A4 tưởng chừng có thể viết ra một cách dễ dàng, nhưng mình nghĩ nếu không trải qua những lần suy nghĩ nghiêm túc, phân tích xem bản thân muốn học gì, chọn trường ra sao thì mình đã không viết được.

Trước đây, mình nộp 3 trường cùng vào ngành kinh tế nên nội dung phần lý do chọn ngành hầu như được viết giống nhau, còn lý do chọn trường mình soạn riêng. Phần này, mình viết dựa trên những thông tin về trường mà mình đã tìm hiểu, cùng với đó là ấn tượng riêng về mỗi ngôi trường mà mình đã ghi lại sau những lần tham gia open campus.

Không có công thức chung nào cho một lá đơn xin học, nhưng mình nghĩ một lá đơn tốt chắc chắn phải thể hiện rõ được mong muốn học tập và lý do tại sao ngôi trường đó lại là lựa chọn tốt nhất để bạn thực hiện mong muốn học tập đó. Để làm được điều này, những điều mình làm mình đã viết ở HỌC ĐẠI HỌC (Phần I), bạn có thể tham khảo.

Đơn xin học vì được viết bằng tiếng Nhật, sau khi tự hoàn thành nếu có thể bạn nên nhờ thầy cô hoặc những người có khả năng tiếng Nhật xem lại giúp để chỉnh sửa thêm về ngữ pháp, lỗi chính tả, hay góp ý cho những câu văn của bạn được mạch lạc và sáng nghĩa hơn.

Thi đại học (試験)

Để kể về cả quá trình ôn thi thì rất dài, ở đây mình sẽ chia sẻ một số điều mình cho là giúp ích nhiều nhất cho việc thi đại học của mình trước đây.

1.Thử sức với những đề thi quá khứ của trường.

Tại website của một số trường có đề quá khứ để học sinh tham khảo, tuy nhiên nếu không tìm được bạn có thể gọi điện đến văn phòng trường để hỏi.

Việc làm này giúp mình đánh giá được phần nào độ khó dễ của kì thi trường, cũng như biết được khả năng của bản thân đang ở đâu, qua đó lên kế hoạch luyện thi phù hợp.

2. Chuẩn bị cho kì thi viết của trường: Tùy trường, tuy khoa có yêu cầu về môn thi khác nhau, ở đây mình sẽ nói về trải nghiệm của mình là kì thi vào khoa kinh tế của Sophia University (上智大学) (cũng là nguyện vọng 1 của mình).

Toán: Vì học khá chắc toán từ Việt Nam nên nói thật mình không ôn nhiều lắm. Mình chủ yếu xem sách toán của Nhật để học theo những cách trình bày và giải thích bằng tiếng Nhật. (Mấy bài tính thì không sao, nhưng chẳng hạn những bài xác suất, thống kê cần lập luận…).

Viết luận: Đây là môn thi rất hay có trong các kì thi riêng đại học tại Nhật. Và cũng là kĩ năng mình phải luyện nhiều nhất.

Ảnh từ instagram của mình hồi học ôn thi
Ảnh từ instagram của mình hồi học ôn thi. Cô mình đưa cho rất nhiều sách học viết luận để đọc.

Hồi đấy, mỗi ngày mình đều viết hai bài luận (mỗi bài khoảng một mặt vở) đến đưa cô chữa, rồi về vừa sửa – chép lại bài cũ cô đã chữa, vừa viết thêm hai bài mới, và cứ như vậy. Bài luận có nhiều dạng, bạn có thể luyện viết kiểu đề giống EJU, là trình bày suy nghĩ bản thân về một chủ đề cho sẵn. Còn dạng thi đại học của mình là đọc văn bản, sau đó tóm tắt lại nội dung và trình bày suy nghĩ bản thân về vấn đề được nêu trong bài.

Việc viết nhiều, ngoài việc đã giúp mình có thể sử dụng từ ngữ tiếng Nhật linh hoạt hơn, giảm lỗi ngữ pháp, thì cũng rèn cho mình khả năng suy nghĩ nhanh và trình bày ý kiến bản thân về vấn đề một cách logic. Đồng thời đây cũng là cách để mình luyện tập viết chữ Hán hàng ngày. Nếu bạn là người mới bắt đầu, chưa có thầy cô hướng dẫn thì mình nghĩ tham khảo một số sách văn mẫu tiếng Nhật cũng rất tốt.

3. Luyện tập phỏng vấn

Một buổi phỏng vấn tốt được đánh giá dựa trên nội dung và manner (những quy tắc chung cho một buổi phỏng vấn được đặt ra dựa trên những vấn đề văn hóa, đạo đức)

Về manner: Là một trong những quốc gia nổi tiếng về “sự khó tính”, việc thực hiện manner phỏng vấn tại Nhật rất quan trọng. Bạn có thể học bằng tài liệu, trên mạng, hay trực tiếp từ thầy cô. Tuy nhiên nhớ xem những nguồn chính thống để đảm bảo những thứ bạn học là đúng, và nhớ dành thời gian để luyện tập dù cho đây là việc không khó.

Về nội dung phỏng vấn: Nội dung chính vòng phỏng vấn của mình chủ yếu xoay quanh đơn xin học. Ngoài những câu hỏi về lý do chọn trường, chọn ngành, về quá trình học tập thì là những câu hỏi về sở thích, ước mơ…

Điều thầy cô mình hay nhắc nhở trong quá trình luyện tập phỏng vấn là phải trả lời to, rõ ràng, và không cần nói quá nhanh (lỗi chúng ta dễ mắc khi bị run). Trong phỏng vấn, chắc chắn sẽ gặp cả những câu hỏi hoàn toàn chưa có sự chuẩn bị, những lúc như vậy hãy bình tĩnh, suy nghĩ kĩ để trả lời một cách ngắn gọn và dễ hiểu.

Sự trôi chảy tại vòng phỏng vấn rất quan trọng nhưng không phải là tất cả. Sau khi đỗ vào trường có lần mình cũng thử hỏi thầy (người đã phỏng vấn mình) về tiêu chí chấm thi. Tuy thầy không trả lời, nhưng thầy có nói với mình một câu mà mình rất nhớ, đó là “ベトナムからの留学、とても勇気のある行動ですね!” (Việc từ Việt Nam sang du học, thực sự là một hành động rất có dũng khí). Sau câu nói này của thầy, mình nhận ra, các thầy cô giáo người Nhật luôn hiểu những vất vả của du học sinh và đặc biệt đánh giá cao về ý chí và nỗ lực học tập. Việc bản thân mình làm tốt nhất tại vòng phỏng vấn có lẽ không phải việc nói tiếng Nhật quá trôi chảy, mà mình đã cho thầy thấy được sự chuẩn bị cẩn thận, nghiêm túc, những nỗ lực và quyết tâm theo đuổi việc học tại nước ngoài của mình trong từng câu nói, từng câu trả lời. Đó cũng là “bí quyết” phỏng vấn mà mình muốn chia sẻ với bạn.

MỘT SỐ ĐIỀU QUAN TRỌNG NÊN BIẾT TRONG GIAI ĐOẠN TRƯỚC KHI VÀO ĐẠI HỌC TẠI NHẬT

(Mình sẽ trình bày theo Q&A)

Q1. Ở Nhật có phải thi đại học không?

Có 🙂 (dành cho những bạn còn nghĩ Nhật Bản chỉ xét điểm vào đại học)

Q2. Thi đại học ở Nhật có khó không?

Đây đã từng là câu hỏi mình nhận được rất nhiều. Mình nghĩ mình có thể trả lời như dưới đây:

Tính đến thời điểm 1/4/2020, tại Nhật Bản có 781 trường đại học (so với 224 trường đại học trên toàn quốc tại VN). trong đó có 592 trường dân lập (80%), 91 trường công lập (11,7%) và 82 trường quốc lập (10,5%). Còn chưa kể đến trường cao đẳng và trường nghề.

Nhìn vào những con số này, có lẽ bạn và mình cùng hiểu rằng để vào được một trường đại học tại Nhật không khó, mà cái khó là vào được ngôi trường như thế nào, có mang lại cho bạn 4 năm du học giá trị hay không. 

Q3. Làm thế nào để biết một trường đại học (tại Nhật) khó hay dễ ?

Để biết mức độ khó dễ các trường đại học tại Nhật ra sao, ngoài việc tìm hiểu đại học, bạn có thể tham khảo chỉ số 偏差値(hensachi). (Chỉ số đánh giá chung cho các trường đại học tại Nhật)

Thực ra trong HỌC ĐẠI HỌC (Phần I) mình không đề cập nhiều đến chỉ số này, vì mình không muốn bạn chỉ nhìn vào thứ hạng. mức độ nổi tiếng để chọn trường đại học cho mình. Tuy nhiên, vì là người đã từng đặt ra mục tiêu cao trong việc học, lời khuyên của mình là nên chọn những trường đại học có chỉ số này trên 50. Chỉ số của những trường khó (đại học Top) thường sẽ trên 60 thậm chí trên 65.  

Q4. Trường học, ngành học có ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp nếu muốn đi làm tại Nhật sau khi tốt nghiệp không?

Hầu như không ảnh hưởng. Tại Nhật có hình thức xin việc riêng dành cho sinh viên mới tốt nghiệp gọi là 新卒採用 và các công ty ở Nhật sẽ đào tạo cho sinh viên giống nhau từ đầu. VD: học chuyên ngành ngôn ngữ, bạn vẫn có thể xin vào làm tại ngân hàng…Tuy nhiên, việc có khả năng ngoại ngữ hay giỏi về một lĩnh vực nào đó, sẽ là một lợi thế của bạn.

Tuy nhiên, với một số ngành nghề như y, kĩ thuật…thì khác.

Q5. Nên học tại thành phố nào ?

Nhật Bản cũng giống Việt Nam, trên cả nước tại bất kì tỉnh thành nào cũng có những trường đại học tốt. Tuy nhiên nếu để nói nơi nào có nhiều trường đại học để lựa chọn nhất có lẽ là Tokyo.

Cuộc sống du học tại những thành phố lớn thuận tiện hơn, tuy nhiên những thành phố này cũng sẽ có mức chi phí học tập và sinh hoạt đắt đỏ hơn.

MÌNH VÀ SOPHIA

Một bức ảnh chụp random tại campus trường.

Trước khi viết hai bài viết về HỌC ĐẠI HỌC, mình đã suy nghĩ rất nhiều. Thực sự mình chưa từng chia sẻ một cách cụ thể và kĩ về quá trình vào đại học tại Nhật của mình như thế này trong suốt nhiều năm qua. Lý do là vì mình cảm thấy khá ngại. Ngại vì đây là một quá trình dài (gần 1 năm) tại Nhật (thậm chí có một số năm tại Việt Nam), vì vậy mình không biết nên chia sẻ từ đâu, càng không muốn chia sẻ qua loa trong hai ba câu chữ vì như thế bạn hoàn toàn có thể đọc những bài viết chung chung về đại học tại Nhật có trên mạng. Ngại thứ hai là vì mình không thực sự muốn mọi người thấy những giai đoạn khó khăn của mình.

Với mình, năm đầu tiên tại Nhật là năm mình nhớ mãi. Khi bạn bè xung quanh có kết quả đỗ đại học tại Việt Nam, thì mình vẫn đang loay hoay tìm kiếm đại học, hàng ngày đều ở trường bên Nhật học đến tối muộn. Vào hè, mình tự kéo vali lên Tokyo một mình để đi Open Campus của rất nhiều trường, rồi có lần phải bay về ngay trong đêm để hôm sau kịp đi thi EJU. Rồi những lần thi đại học, mình cũng đi một mình. Tệ hơn nữa, mình đã từng trượt đại học tại Nhật (ngôi trường mình thi trước Sophia Uni). Đó đã từng là một cú shock và ảnh hưởng không ít đến tâm lý của mình, khi gần như mình phải đỗ Sophia nếu không muốn học tại ngôi trường nguyện vọng 3, hoặc thậm chí không có trường để học nếu trượt cả hai. Một năm rất nhiều áp lực và vất vả.

Mình nói lại những điều này, không phải để kể lể về những khó khăn của bản thân vì thực ra tất cả đã qua, và mình nghĩ bất kì học sinh nào khi lựa chọn theo đuổi con đường du học nghiêm túc đều ít nhiều trải qua những khó khăn như thế này. Mình chia sẻ chỉ vì muốn bạn hiểu, đằng sau bất kì một sự thành công nào cũng cần nỗ lực, thậm chí rất rất nhiều nỗ lực – “A miracle is another name of an effort”, và bạn hãy cố lên! Cũng may mắn là sau những vất vả, ông trời đã cho mình đỗ hẳn nguyện vọng 1 🙈.

4 năm học tại Sophia, mình hiểu thế nào là hạnh phúc khi được học đúng ngành, đúng trường mà bản thân mong muốn. Mình luôn cảm thấy tự hào và may mắn khi đã được là một Sophian. Lý do không phải chỉ vì được trở thành sinh viên của một trong những trường đại học tư hàng đầu Nhật Bản, mà Sophia thực sự đã là ngôi trường đại học rất phù hợp với mình. Mình được học những điều mình muốn tại khoa kinh tế, môi trường quốc tế của trường đúng như mình kì vọng, cho mình những cơ hội học tập giao lưu bạn bè, các thầy cô thực sự tốt và phải nói đến cả những sự hỗ trợ khác của trường dành cho mình đặc biệt về mặt kinh tế với những học bổng giá trị trong suốt những năm theo học. Không phải là Sophia, có lẽ mình đã không có 4 năm sinh viên tuyệt vời như vậy. (1 phút cho quảng cáo, nhưng thực sự đó đều là thật). Vì vậy, mình mong bạn cũng sẽ tìm được ngôi trường đại học phù hợp để có được những trải nghiệm tuyệt vời nhất khi du học tại Nhật Bản giống như mình.

Dù không nhiều, nhưng mong rằng hai bài viết về HỌC ĐẠI HỌC của mình đã có thể giúp ích và cổ vũ phần nào cho bạn trên con đường tìm kiếm thành công trong học tập phía trước. Đại học không phải là đích đến, nhưng là một cánh cổng quan trọng mở ra con đường đưa chúng ta đến với những tri thức mới và tại đây chúng ta sẽ có nhiều cơ hội để hoàn thiện bản thân và trưởng thành. Cố lên và mình chúc bạn thành công!

Thank you and see you in my next posts nhé!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s