Tiếng Nhật khó hay dễ ? Học đến bao giờ là đủ?

“Tiếng Nhật có khó không?” là một trong những câu hỏi mình đã từng nhận được rất nhiều từ khi bắt đầu với Tiếng Nhật cho đến tận bây giờ. Và bài Blog này mong là có thể phần nào trả lời câu hỏi ấy.

Mình sẽ trả lời dựa trên chính chặng đường đã gắn bó với ngoại ngữ này của bản thân. Mong rằng bài viết là một sự chia sẻ nho nhỏ có ý nghĩa từ mình đến với những ai yêu thích, quan tâm đến tiếng Nhật.

1.Trên lập trường của người bắt đầu học một ngôn ngữ mới.

 (Giai đoạn học tập thuần túy với mục tiêu xây dựng khả năng ngoại ngữ cho bản thân)

Ở những bài viết trước, mình đã từng chia sẻ về mối duyên với tiếng Nhật từ những năm cấp hai của mình. Tuy nhiên, phải khi lên cấp ba mình mới gắn bó và thực sự đầu tư học sâu ngôn ngữ này.

Trở về thời điểm khi là một học sinh mới bắt đầu tiếp xúc và học tiếng Nhật, mình nghĩ có thể trả lời câu hỏi “Tiếng Nhật khó hay dễ” dựa vào một số đặc điểm của của thứ tiếng này.  

Ấn tượng đầu tiên và lớn nhất của mình về tiếng Nhật đó là: Bảng chữ cái rất khó. Tiếng Nhật là ngôn ngữ duy nhất trên thế giới sử dụng đến ba bộ chữ là: Hiragana (cho từ thuần nhật), Katakana (cho từ mượn nước ngoài) và Kanji (Hán tự). Mình sẽ chia sẻ một chút những điều mình biết và đã tìm hiểu được về lý do người Nhật sử dụng đến ba bộ chữ.  

Mình sẽ đưa ra ví dụ. Trong tiếng Nhật có câu văn như thế này:

              すもももももももものうち。(Plum and peach are both kinds of peach)

            Cách đọc: Sumomomomomomomomonouchi (8 chữ mo trong một câu văn)

Khi viết bằng Kanji (hán tự): 李も桃も桃のうち。

Mình sẽ lấy thêm một ví dụ với Katakana nhé:  

ナイスナイス (A nice chair)

Cách đọc: naisunaisu

Khi được viết bằng Kanji: ナイスな椅子

Không biết hai ví dụ vui vui này của mình đã giúp bạn đoán ra ý nghĩa của việc có ba bộ chữ hay chưa. Kanji sẽ giúp tiếng Nhật trở nên dễ hiểu hơn rất nhiều qua việc làm câu văn được mạch lạc về cấu trúc điều mà nếu chỉ có Hiragana và Katakana thì sẽ không làm được.  

Trong một bài viết, giáo sư nghiên cứu về tiếng Nhật có chia sẻ rằng: Mỗi ngôn ngữ có một cách cấu tạo từ riêng. Khi học tiếng Pháp, nếu nhớ đc 1000 từ bạn có thể hiểu được 80% ngôn ngữ, nhưng đối với tiếng Nhật nhớ 2000 từ chỉ có thể hiểu được 65% ngôn ngữ này. Để đọc được một tờ báo Nhật trôi chảy bạn cần ít nhất 10000 ~ 20000 từ vựng. Nếu nói như vậy không lẽ người Nhật nhớ số lượng từ gấp 10 lần người Pháp? Sự thật là, từ vựng trong tiếng Nhật chủ yếu được tạo ra bằng cách ghép các chữ Hán lại với nhau. Vì vậy khi nhớ được 2000 chữ Hán, cũng có nghĩa bạn sẽ có khả năng đoán và hiểu được nghĩa tương đương 10000~20000 từ bằng cách nhớ nghĩa của từng chữ Hán. Đây cũng chính là ý nghĩa quan trọng còn lại của chữ Hán và đặc điểm cấu tạo từ trong tiếng Nhật. Với việc có tới ba bộ chữ và cấu tạo từ vựng đa số từ Hán tự, mình nghĩ Tiếng Nhật đã làm khó không ít những bạn học sinh nhất là trong giai đoạn đầu tiếp xúc với ngôn ngữ này và mình cũng đã từng trải qua.

Tuy nhiên, Tiếng Nhật cũng có điểm mình cho là dễ học hơn so với một số ngôn ngữ khác đó là phát âm. Phát âm trong tiếng Nhật không khó như Tiếng Anh (âm cuối đơn giản hơn nhiều), càng không khó như tiếng Việt khi trong tiếng Nhật chỉ có âm “Ma”, còn trong Tiếng Việt của chúng ta thì có hẳn “Ma, má, mà, mã, mả, mạ”. Nói vui là vậy, nhưng để có thể nói được ngoại ngữ thật “ngầu” ngoài đời, hay như trên phim hay trong anime mà nhiều bạn thích thì tất nhiên phải dành thời gian học hỏi và luyện tập.

Mỗi người sẽ có những mục đích khác nhau khi bắt đầu việc học ngoại ngữ của mình. Nhưng dù mục đích là gì, trong giai đoạn học tập thuần túy mình nghĩ ai cũng muốn chinh phục được những chứng chỉ ngoại ngữ. Những chứng chỉ này vừa là động lực để học tập, mặt khác nó giúp chúng ta xác định được năng lực của bản thân.

Việc học một ngôn ngữ mới (hay cụ thể là việc học Tiếng Nhật) thay vì đánh giá là khó hay dễ, mình cảm thấy đây là việc làm cần rất nhiều sự CHĂM CHỈ VÀ BỀN BỈ. Không có ai có thể nói được một thứ tiếng mới sau một ngày, mà nó là thành quả của một tháng, một năm hay thậm chí nhiều năm học tập và trau dồi. Cũng rất khó để so sánh và chọn ra được đâu là ngoại ngữ khó học, ngoại ngữ dễ học nhưng chỉ cần bạn luôn yêu thích, hiểu được những đặc điểm riêng của ngôn ngữ mà bạn chọn, mình tin bạn sẽ dễ dàng tiếp cận và tìm ra được cách học tốt nhất cho bản thân.

2. Lập trường của một du học sinh

(Ngoại ngữ là công cụ giúp mình học tập và trải nghiệm cuộc sống)

Từ khi đi du học, mỗi khi được hỏi rằng tiếng Nhật khó hay dễ, thay vì nghĩ về việc khó dễ giống như giai đoạn học thuần túy thì mình nghĩ về việc sử dụng tiếng Nhật để du học, để trải nghiệm cuộc sống tại Nhật có khó hay không?

Ngay khi đến Nhật học tập cùng học sinh bản xứ với những tiết học chỉ toàn bằng tiếng Nhật, mình cảm nhận được rất rõ những khó khăn trong giai đoạn đầu khi phải sử dụng vốn ngoại ngữ mới chỉ học tập tại Việt Nam vào cuộc sống tại nước ngoài. Thời gian đầu, mình mất nhiều thời gian để suy nghĩ trước khi nói, khi nghe xong cũng cần thời gian để dịch ra Tiếng Việt (trong đầu), đôi khi có những lúc nghe mãi không hiểu cũng cảm thấy tủi thân. Tuy nhiên, mình nghĩ ai cũng gặp những vấn đề như vậy và cần một thời gian để làm quen. Tuy nhiên thời gian quen sẽ không lâu nếu như bạn đã có một nền tảng ngoại ngữ vững chắc. (được xây dựng từ giai đoạn 1)

Sau khoảng thời gian đầu, bài học mình rút ra là: Để học tập tại nước ngoài (dù bằng bất kì thứ tiếng gì) phải tối đa hóa công cụ ngoại ngữ của bản thân trên vốn ngoại ngữ đã có. Có ba điều là kim chỉ nam của mình trong suốt khoảng thời gian du học đó là: Quan sát, sửa chữa – tự hoàn thiện và tăng phản xạ. Quan sát người bản xứ sử dụng ngôn ngữ để học hỏi, tự sửa lỗi – hoàn thiện khả năng Tiếng Nhật của bản thân, rèn luyện bằng cách nói đi nói lại để có thể phản xạ nhanh và tự nhiên trong mọi tình huống.

Từ khi đi du học, mình không còn coi Tiếng Nhật là môn học với mình nữa mà việc trau dồi ngoại ngữ trở thành một thói quen song song với việc học tập của mình hàng ngày (vì mình không phải sinh viên ngành ngôn ngữ). Mình học qua việc đọc sách chuyên ngành, nghe giảng, memo lại và tự tra bằng từ điển…Du học là quãng thời gian cực kì có ý nghĩa với mình, dù đã có nhiều khó khăn nhưng mình đã vượt qua và cũng khá thành công trong quá trình du học. Mọi người có thể đọc thêm về con đường du học và tìm học bổng của mình và các bạn tại Bọn mình đã Du Học Nhật Bản như thế nào ? và cách mình đã tìm hiểu và ôn thi đại học tại Nhật ở HỌC ĐẠI HỌC (Phần I) HỌC ĐẠI HỌC (Phần II).

Mình nghĩ chúng ta có thể trả lời câu hỏi Tiếng Nhật dễ hay khó với bản thân, khi nhìn vào số lượng kiến thức mà chúng ta lĩnh hội được tại nước ngoài và những trải nghiệm ý nghĩa mà chúng ta có được trong quá trình du học của mình. Nếu nhiều thì có lẽ tiếng Nhật không còn khó, còn nếu chưa nhiều có lẽ bạn cần suy nghĩ xem lý do có phải đến từ rào cản ngôn ngữ hay không. Nếu ngoại ngữ là rào cản thì bạn có thể phát triển nó bằng nhiều cách hơn ngay từ lúc này vì du học nghĩa là bạn đang đi xa để HỌC.

Học không có nghĩa lúc nào cũng phải dựa vào sách vở, bạn có thể học bằng cách trải nghiệm. Mình thậm chí có thể học tiếng Nhật kể cả khi đứng trên tàu bằng cách đọc các bảng quảng cáo, nghe phát thanh trong ga :)) cho đến khi đến trường. Mình cũng từng thử sức với những cuộc thi hùng biện Tiếng Nhật, tham gia volunteer, làm giáo viên dạy văn hóa cho học sinh Nhật, làm giáo viên Tiếng Việt, đi làm thêm…để có thể sử dụng Tiếng Nhật tại thật nhiều hoàn cảnh khác nhau và sau những trải nghiệm như vậy mình đều học được rất nhiều. Mình rất nhớ những ngày đi học cười “như điên” với mấy đứa bạn người Nhật của mình mỗi lần mình nói chuyện tiếng Nhật có phần 変(kiểu kì lạ – cách mà người bản xứ không nói). Và chính bạn bè là những người giúp mình hiểu ra mình nên dùng thế nào cho chính xác. Mình nghĩ những điều như thế sẽ dần không còn nữa khi kết thúc quá trình du học. Vì vậy du học là quãng thời gian để bạn vượt qua chính mình, đừng ngại sai, ngại thất bại, hãy trải nghiệm thật nhiều để hoàn thiện bản thân hơn.

Thành công trong việc học ngôn ngữ nằm ở việc chúng ta có thể sử dụng ngôn ngữ đó như thế nào. Nhờ khả năng Tiếng Nhật mình đã học thêm được nhiều kiến thức mới, có nhiều trải nghiệm mới, kết nối với mọi người, khám phá về Nhật Bản…và đó là điều khiến mình rất vui và thấy giá trị nhất khi học ngôn ngữ này. Suy cho cùng ngoại ngữ là công cụ cho phép chúng ta khám phá thêm một thế giới, từ đó làm phong phú hơn cuộc sống của bản thân để hoàn thiện chính mình bằng kiến thức và trải nghiệm. Những kiến thức và trải nghiệm đó chính là giá trị cao nhất mà mỗi người học ngôn ngữ có được. Giá trị mà không một thang điểm hay bằng cấp nào có thể đo đếm.

3. Lập trường của người đi làm tại Nhật.

  (Làm việc tại Nhật)

Nhật Bản vốn được biết đến là một trong những quốc gia “khó tính” nhất trên thế giới trong văn hóa. Và sự “khó tính” tất nhiên xuất hiện cả trong ngôn ngữ của họ.

Học một ngôn ngữ vốn đã không chỉ là việc nhớ từ vựng, hiểu ngữ pháp, nói trôi chảy mà còn là phải hiểu cách ngôn ngữ đó được sử dụng dựa trên văn hóa, cách suy nghĩ của người bản xứ. Khi đi làm mình càng cảm thấy điều này vô cùng quan trọng và cũng là khó nhất trong Tiếng Nhật.

Ngoại ngữ khi sử dụng trong công việc không đơn thuần chỉ là công cụ, mà nó như bộ mặt của một cá nhân, thể hiện một phần con người của chúng ta và đôi khi cũng là thứ đối phương dựa vào để đánh giá.Vì vậy mình luôn nghĩ nó cũng giống y hệt như khi mình sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ (Tiếng Việt) vậy. Bạn có phải là người cẩn thận, tỉ mỉ, lễ độ…hay không thể hiện ngay ở cách bạn gửi mail, viết tài liệu…và càng dễ nhận ra hơn trong các cuộc nói chuyện. Có thể nhiều người có suy nghĩ dù sao bản thân vẫn không phải người Nhật nên chỉ cần dừng lại ở việc làm cho đối phương hiểu nội dung mình nói (viết), nhưng mình không nghĩ như vậy. Trong công việc không có khái niệm quốc tịch, kể cả khi đi làm hay đã rất giỏi ngoại ngữ cũng vẫn phải học hỏi, duy trì và hoàn thiện hơn khả năng sử dụng ngoại ngữ. (Mình cũng vẫn trau dồi hàng ngày)

Để biết thêm về cuộc sống làm việc tại Nhật, mình gợi ý bạn có thể thử xem bộ phim Hanzawa Naoki. Mình cũng mới xem dạo gần đây qua lời gợi ý từ bạn bè và sau khi xem mình hiểu tại sao bộ phim đã hot ở Nhật đến như vậy (hầu như người Nhật ai cũng từng xem bộ phim này). Từ cách làm việc, cách nói chuyện, mối quan hệ trong ngoài chốn công sở tại Nhật đều được phản ảnh khá rõ nét trên phim. Xem phim xong, có thể có người sẽ nghĩ bộ phim hơi làm quá, những mình nghĩ không hẳn. Để làm việc nhận được sự tín nhiệm tin tưởng, tạo ra thành quả ở Nhật không dễ dàng. Vừa cần thời gian vừa cần sự chăm chỉ và cần cả sự thấu hiểu (thấu hiểu để cư xử và làm việc). Ở Việt Nam cũng như vậy phải không?

Sau gần ba năm đi làm, dù đã từng chuẩn bị cho bản thân một tâm lí cực vững và không tin vào những lời đồn thổi làm việc ở Nhật khó, nhưng mình phải công nhận môi trường làm việc tại Nhật không dễ. Nhưng có lẽ vì không dễ nên mình mới ở lại Nhật và muốn khám phá thêm về thế giới này (mình có điên không nhỉ?). Khi khám phá đầy đủ hơn, có thể mình sẽ viết về cuộc sống đi làm tại Nhật.

Mình bắt đầu học Tiếng Nhật không phải vì yêu ngôn ngữ này, nên nhiều khi mình cũng bất ngờ khi đã gắn bó được với nó gần nửa cuộc đời. Không thể phủ nhận, Tiếng Nhật đã giúp cuộc sống của mình trở nên thú vị hơn rất nhiều. Nhờ có khả năng ngoại ngữ mình tìm ra nhiều khía cạnh thú vị, học hỏi, trải nghiệm và hiểu được những giá trị khác trong cuộc sống. Cũng nhờ nó mình có những mục tiêu mới, những thứ mình muốn chinh phục được trong cuộc sống của mình. Hiện tại và tương lai nữa mình cũng mong có thể dùng khả năng ngoại ngữ của bản thân để làm những việc có ý nghĩa.

Chặng đường học một ngôn ngữ dài và mình luôn nghĩ không có điểm dừng lại. Vừa thú vị mà cũng vừa khó khăn. Những lúc mình cảm thấy mệt mỏi, chán nản và muốn từ bỏ, mình đều vượt qua và tiếp tục bằng việc tự đặt ra cho bản thân câu hỏi:

“TẠI SAO MÌNH HỌC NGOẠI NGỮ VÀ HỌC ĐỂ LÀM GÌ ?”

Còn lý do thì chúng ta sẽ chẳng bao giờ từ bỏ, và dù dễ hay khó cũng đều sẽ có cách để chinh phục.

Trong Tiếng Nhật có từ グリット (Grit-やめられない強い気持ち). Ý nghĩa của từ này là thể hiện một tinh thần dù khó khăn cũng không từ bỏ, vốn hay được dùng khi thi đấu thể thao. Mình mong rằng bạn sẽ luôn có tinh thần “Grit” này khi bắt đầu với bất kì một thứ gì bạn yêu thích – đặc biệt là với việc học ngoại ngữ.

Chúc bạn thành công với Tiếng Nhật (or bất kì một ngôn ngữ nào bạn yêu) theo cách riêng của bạn! Và mình sẽ luôn ở đây để ủng hộ bạn 🙂

Thank you and see you in my next posts nhé! 🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s