Tiếng Nhật khó hay dễ ? Học đến bao giờ là đủ?

“Tiếng Nhật có khó không?” là một trong những câu hỏi mình đã từng nhận được rất nhiều từ khi bắt đầu với Tiếng Nhật cho đến tận bây giờ. Và bài Blog này mong là có thể phần nào trả lời câu hỏi ấy.

Mình sẽ trả lời dựa trên chính chặng đường đã gắn bó với ngoại ngữ này của bản thân. Mong rằng bài viết là một sự chia sẻ nho nhỏ có ý nghĩa từ mình đến với những ai yêu thích, quan tâm đến tiếng Nhật.

1.Trên lập trường của người bắt đầu học một ngôn ngữ mới.

 (Giai đoạn học tập thuần túy với mục tiêu xây dựng khả năng ngoại ngữ cho bản thân)

Ở những bài viết trước, mình đã từng chia sẻ về mối duyên với tiếng Nhật từ những năm cấp hai của mình. Tuy nhiên, phải khi lên cấp ba mình mới gắn bó và thực sự đầu tư học sâu ngôn ngữ này.

Trở về thời điểm khi là một học sinh mới bắt đầu tiếp xúc và học tiếng Nhật, mình nghĩ có thể trả lời câu hỏi “Tiếng Nhật khó hay dễ” dựa vào một số đặc điểm của của thứ tiếng này.  

Ấn tượng đầu tiên và lớn nhất của mình về tiếng Nhật đó là: Bảng chữ cái rất khó. Tiếng Nhật là ngôn ngữ duy nhất trên thế giới sử dụng đến ba bộ chữ là: Hiragana (cho từ thuần nhật), Katakana (cho từ mượn nước ngoài) và Kanji (Hán tự). Mình sẽ chia sẻ một chút những điều mình biết và đã tìm hiểu được về lý do người Nhật sử dụng đến ba bộ chữ.  

Mình sẽ đưa ra ví dụ. Trong tiếng Nhật có câu văn như thế này:

              すもももももももものうち。(Plum and peach are both kinds of peach)

            Cách đọc: Sumomomomomomomomonouchi (8 chữ mo trong một câu văn)

Khi viết bằng Kanji (hán tự): 李も桃も桃のうち。

Mình sẽ lấy thêm một ví dụ với Katakana nhé:  

ナイスナイス (A nice chair)

Cách đọc: naisunaisu

Khi được viết bằng Kanji: ナイスな椅子

Không biết hai ví dụ vui vui này của mình đã giúp bạn đoán ra ý nghĩa của việc có ba bộ chữ hay chưa. Kanji sẽ giúp tiếng Nhật trở nên dễ hiểu hơn rất nhiều qua việc làm câu văn được mạch lạc về cấu trúc điều mà nếu chỉ có Hiragana và Katakana thì sẽ không làm được.  

Trong một bài viết, giáo sư nghiên cứu về tiếng Nhật có chia sẻ rằng: Mỗi ngôn ngữ có một cách cấu tạo từ riêng. Khi học tiếng Pháp, nếu nhớ đc 1000 từ bạn có thể hiểu được 80% ngôn ngữ, nhưng đối với tiếng Nhật nhớ 2000 từ chỉ có thể hiểu được 65% ngôn ngữ này. Để đọc được một tờ báo Nhật trôi chảy bạn cần ít nhất 10000 ~ 20000 từ vựng. Nếu nói như vậy không lẽ người Nhật nhớ số lượng từ gấp 10 lần người Pháp? Sự thật là, từ vựng trong tiếng Nhật chủ yếu được tạo ra bằng cách ghép các chữ Hán lại với nhau. Vì vậy khi nhớ được 2000 chữ Hán, cũng có nghĩa bạn sẽ có khả năng đoán và hiểu được nghĩa tương đương 10000~20000 từ bằng cách nhớ nghĩa của từng chữ Hán. Đây cũng chính là ý nghĩa quan trọng còn lại của chữ Hán và đặc điểm cấu tạo từ trong tiếng Nhật. Với việc có tới ba bộ chữ và cấu tạo từ vựng đa số từ Hán tự, mình nghĩ Tiếng Nhật đã làm khó không ít những bạn học sinh nhất là trong giai đoạn đầu tiếp xúc với ngôn ngữ này và mình cũng đã từng trải qua.

Tuy nhiên, Tiếng Nhật cũng có điểm mình cho là dễ học hơn so với một số ngôn ngữ khác đó là phát âm. Phát âm trong tiếng Nhật không khó như Tiếng Anh (âm cuối đơn giản hơn nhiều), càng không khó như tiếng Việt khi trong tiếng Nhật chỉ có âm “Ma”, còn trong Tiếng Việt của chúng ta thì có hẳn “Ma, má, mà, mã, mả, mạ”. Nói vui là vậy, nhưng để có thể nói được ngoại ngữ thật “ngầu” ngoài đời, hay như trên phim hay trong anime mà nhiều bạn thích thì tất nhiên phải dành thời gian học hỏi và luyện tập.

Mỗi người sẽ có những mục đích khác nhau khi bắt đầu việc học ngoại ngữ của mình. Nhưng dù mục đích là gì, trong giai đoạn học tập thuần túy mình nghĩ ai cũng muốn chinh phục được những chứng chỉ ngoại ngữ. Những chứng chỉ này vừa là động lực để học tập, mặt khác nó giúp chúng ta xác định được năng lực của bản thân.

Việc học một ngôn ngữ mới (hay cụ thể là việc học Tiếng Nhật) thay vì đánh giá là khó hay dễ, mình cảm thấy đây là việc làm cần rất nhiều sự CHĂM CHỈ VÀ BỀN BỈ. Không có ai có thể nói được một thứ tiếng mới sau một ngày, mà nó là thành quả của một tháng, một năm hay thậm chí nhiều năm học tập và trau dồi. Cũng rất khó để so sánh và chọn ra được đâu là ngoại ngữ khó học, ngoại ngữ dễ học nhưng chỉ cần bạn luôn yêu thích, hiểu được những đặc điểm riêng của ngôn ngữ mà bạn chọn, mình tin bạn sẽ dễ dàng tiếp cận và tìm ra được cách học tốt nhất cho bản thân.

2. Lập trường của một du học sinh

(Ngoại ngữ là công cụ giúp mình học tập và trải nghiệm cuộc sống)

Từ khi đi du học, mỗi khi được hỏi rằng tiếng Nhật khó hay dễ, thay vì nghĩ về việc khó dễ giống như giai đoạn học thuần túy thì mình nghĩ về việc sử dụng tiếng Nhật để du học, để trải nghiệm cuộc sống tại Nhật có khó hay không?

Ngay khi đến Nhật học tập cùng học sinh bản xứ với những tiết học chỉ toàn bằng tiếng Nhật, mình cảm nhận được rất rõ những khó khăn trong giai đoạn đầu khi phải sử dụng vốn ngoại ngữ mới chỉ học tập tại Việt Nam vào cuộc sống tại nước ngoài. Thời gian đầu, mình mất nhiều thời gian để suy nghĩ trước khi nói, khi nghe xong cũng cần thời gian để dịch ra Tiếng Việt (trong đầu), đôi khi có những lúc nghe mãi không hiểu cũng cảm thấy tủi thân. Mình nghĩ ai cũng gặp những vấn đề như vậy và cần một thời gian để làm quen. Tuy nhiên thời gian quen sẽ không lâu nếu như bạn đã có một nền tảng ngoại ngữ vững chắc. (được xây dựng từ giai đoạn 1)

Sau khoảng thời gian đầu, bài học mình rút ra là: Để học tập tại nước ngoài (dù bằng bất kì thứ tiếng gì) phải tối đa hóa công cụ ngoại ngữ của bản thân trên vốn ngoại ngữ đã có. Có ba điều là kim chỉ nam của mình trong suốt khoảng thời gian du học đó là: Quan sát, sửa chữa – tự hoàn thiện và tăng phản xạ. Quan sát người bản xứ sử dụng ngôn ngữ để học hỏi, tự sửa lỗi – hoàn thiện khả năng Tiếng Nhật của bản thân, rèn luyện bằng cách nói đi nói lại để có thể phản xạ nhanh và tự nhiên trong mọi tình huống.

Từ khi đi du học, mình không còn coi Tiếng Nhật là môn học với mình nữa mà việc trau dồi ngoại ngữ trở thành một thói quen song song với việc học tập của mình hàng ngày (vì mình không phải sinh viên ngành ngôn ngữ). Mình học qua việc đọc sách chuyên ngành, nghe giảng, memo lại và tự tra bằng từ điển…Du học là quãng thời gian cực kì có ý nghĩa với mình, dù đã có nhiều khó khăn nhưng mình đã vượt qua và cũng khá thành công trong quá trình du học. Mọi người có thể đọc thêm về con đường du học và tìm học bổng của mình và các bạn tại Bọn mình đã Du Học Nhật Bản như thế nào ? và cách mình đã tìm hiểu và ôn thi đại học tại Nhật ở HỌC ĐẠI HỌC (Phần I) HỌC ĐẠI HỌC (Phần II).

Học không có nghĩa lúc nào cũng phải dựa vào sách vở, bạn có thể học bằng cách trải nghiệm. Mình thậm chí có thể học tiếng Nhật kể cả khi đứng trên tàu bằng cách đọc các bảng quảng cáo, nghe phát thanh trong ga :)) cho đến khi đến trường. Mình thử sức với những cuộc thi hùng biện Tiếng Nhật, tham gia volunteer, làm giáo viên dạy văn hóa cho học sinh Nhật, làm giáo viên Tiếng Việt, đi làm thêm…để có thể sử dụng Tiếng Nhật tại thật nhiều hoàn cảnh khác nhau và sau những trải nghiệm như vậy mình đều học được rất nhiều. Mình rất nhớ những ngày đi học cười “như điên” với mấy đứa bạn người Nhật của mình mỗi lần mình nói chuyện tiếng Nhật có phần 変(kiểu kì lạ – cách mà người bản xứ không nói). Và chính bạn bè là những người giúp mình hiểu ra mình nên dùng thế nào cho chính xác. Mình nghĩ những điều như thế sẽ dần không còn nữa khi kết thúc quá trình du học. Vì vậy du học là quãng thời gian để bạn vượt qua chính mình, đừng ngại sai, ngại thất bại, hãy trải nghiệm thật nhiều để hoàn thiện bản thân hơn.

Thành công trong việc học ngôn ngữ nằm ở việc chúng ta có thể sử dụng ngôn ngữ đó như thế nào. Nhờ khả năng Tiếng Nhật mình đã học thêm được nhiều kiến thức mới, có nhiều trải nghiệm mới, kết nối với mọi người, khám phá về Nhật Bản…và đó là điều khiến mình rất vui và thấy giá trị nhất khi học ngôn ngữ này. Suy cho cùng ngoại ngữ là công cụ cho phép chúng ta khám phá thêm một thế giới, từ đó làm phong phú hơn cuộc sống của bản thân để hoàn thiện chính mình bằng kiến thức và trải nghiệm. Những kiến thức và trải nghiệm đó chính là giá trị cao nhất mà mỗi người học ngôn ngữ có được. Giá trị mà không một thang điểm hay bằng cấp nào có thể đo đếm.

3. Lập trường của người đi làm tại Nhật.

  (Làm việc tại Nhật)

Nhật Bản vốn được biết đến là một trong những quốc gia “khó tính” nhất trên thế giới trong văn hóa. Và sự “khó tính” tất nhiên xuất hiện cả trong ngôn ngữ của họ.

Học một ngôn ngữ vốn đã không chỉ là việc nhớ từ vựng, hiểu ngữ pháp, nói trôi chảy mà còn là phải hiểu cách ngôn ngữ đó được sử dụng dựa trên văn hóa, cách suy nghĩ của người bản xứ. Khi đi làm mình càng cảm thấy điều này vô cùng quan trọng và cũng là khó nhất trong Tiếng Nhật.

Ngoại ngữ khi sử dụng trong công việc không đơn thuần chỉ là công cụ, mà nó như bộ mặt của một cá nhân, thể hiện một phần con người của chúng ta và đôi khi cũng là thứ đối phương dựa vào để đánh giá.Vì vậy mình luôn nghĩ nó cũng giống y hệt như khi mình sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ (Tiếng Việt) vậy. Bạn có phải là người cẩn thận, tỉ mỉ, lễ độ…hay không thể hiện ngay ở cách bạn gửi mail, viết tài liệu…và càng dễ nhận ra hơn trong các cuộc nói chuyện. Có thể nhiều người có suy nghĩ dù sao bản thân vẫn không phải người Nhật nên chỉ cần dừng lại ở việc làm cho đối phương hiểu nội dung mình nói (viết), nhưng mình không nghĩ như vậy. Trong công việc không có khái niệm quốc tịch, kể cả khi đi làm hay đã rất giỏi ngoại ngữ cũng vẫn phải học hỏi, duy trì và hoàn thiện hơn khả năng sử dụng ngoại ngữ. (Mình cũng vẫn trau dồi hàng ngày)

Để biết thêm về cuộc sống làm việc tại Nhật, mình gợi ý bạn có thể thử xem bộ phim Hanzawa Naoki. Mình cũng mới xem dạo gần đây qua lời gợi ý từ bạn bè và sau khi xem mình hiểu tại sao bộ phim đã hot ở Nhật đến như vậy (hầu như người Nhật ai cũng từng xem bộ phim này). Từ cách làm việc, cách nói chuyện, mối quan hệ trong ngoài chốn công sở tại Nhật đều được phản ảnh khá rõ nét trên phim. Xem phim xong, có thể có người sẽ nghĩ bộ phim hơi làm quá, những mình nghĩ không hẳn. Để làm việc nhận được sự tín nhiệm tin tưởng, tạo ra thành quả ở Nhật không dễ dàng. Vừa cần thời gian vừa cần sự chăm chỉ và cần cả sự thấu hiểu (thấu hiểu để cư xử và làm việc). Ở Việt Nam cũng như vậy phải không?

Sau gần ba năm đi làm, dù đã từng chuẩn bị cho bản thân một tâm lí cực vững và không tin vào những lời đồn thổi làm việc ở Nhật khó, nhưng mình phải công nhận môi trường làm việc tại Nhật không dễ. Nhưng có lẽ vì không dễ nên mình mới ở lại Nhật và muốn khám phá thêm về thế giới này (mình có điên không nhỉ?). Khi khám phá đầy đủ hơn, có thể mình sẽ viết về cuộc sống đi làm tại Nhật.

Mình bắt đầu học Tiếng Nhật không phải vì yêu ngôn ngữ này, nên nhiều khi mình cũng bất ngờ khi đã gắn bó được với nó gần nửa cuộc đời. Không thể phủ nhận, Tiếng Nhật đã giúp cuộc sống của mình trở nên thú vị hơn rất nhiều. Nhờ có khả năng ngoại ngữ mình tìm ra nhiều khía cạnh thú vị, học hỏi, trải nghiệm và hiểu được những giá trị khác trong cuộc sống. Cũng nhờ nó mình có những mục tiêu mới, những thứ mình muốn chinh phục được trong cuộc sống của mình. Hiện tại và tương lai nữa mình cũng mong có thể dùng khả năng ngoại ngữ của bản thân để làm những việc có ý nghĩa.

Chặng đường học một ngôn ngữ dài và mình luôn nghĩ không có điểm dừng lại. Vừa thú vị mà cũng vừa khó khăn. Những lúc mình cảm thấy mệt mỏi, chán nản và muốn từ bỏ, mình đều vượt qua và tiếp tục bằng việc tự đặt ra cho bản thân câu hỏi:

“TẠI SAO MÌNH HỌC NGOẠI NGỮ VÀ HỌC ĐỂ LÀM GÌ ?”

Còn lý do thì chúng ta sẽ chẳng bao giờ từ bỏ, và dù dễ hay khó cũng đều sẽ có cách để chinh phục.

Trong Tiếng Nhật có từ グリット (Grit-やめられない強い気持ち). Ý nghĩa của từ này là thể hiện một tinh thần dù khó khăn cũng không từ bỏ, vốn hay được dùng khi thi đấu thể thao. Mình mong rằng bạn sẽ luôn có tinh thần “Grit” này khi bắt đầu với bất kì một thứ gì bạn yêu thích – đặc biệt là với việc học ngoại ngữ.

Chúc bạn thành công với Tiếng Nhật (or bất kì một ngôn ngữ nào bạn yêu) theo cách riêng của bạn! Và mình sẽ luôn ở đây để ủng hộ bạn 🙂

Thank you and see you in my next posts nhé! 🙂

HỌC ĐẠI HỌC (Phần II)

Ở bài viết HỌC ĐẠI HỌC (Phần I), mình đã chia sẻ những cách tra cứu, tìm hiểu và quyết định trường đại học mục tiêu của bản thân. Lý do mình dành hẳn một bài viết về quá trình này vì mình nghĩ đó là quá trình cần thiết cho sự thành công trong việc hoàn thành hồ sơ và thi đại học của mình. HỌC ĐẠI HỌC (phần 2) sẽ có nội dung chính về thi đại học tại Nhật. Ngoài ra, một số điều quan trọng khác trong giai đoạn trước khi vào đại học cũng sẽ được mình chia sẻ phía bên dưới.

Một số điều về Hồ sơ ứng tuyển vào đại học tại Nhật (出願書類)

1.Thời gian:

Ở Nhật có 2 kì nhập học chính rơi vào tháng 4 và cuối thàng 9 (đầu tháng 10). Tùy từng trường thời gian để nộp hồ sơ có thể chênh lệch nhau một chút, nhưng thường là trước tầm 6 tháng. VD: nhập học tháng 4, nộp hồ sơ vào tầm tháng 10, nhập học tháng 10 thì sẽ nộp hồ sơ tầm tháng 4. Để biết chính xác thời gian, hãy vào trang web của trường và xem ở mục 出願期間 nhé!

2. Lệ phí cho một bộ hồ sơ ứng tuyển vào đại học tại Nhật không rẻ.

Tiền lệ phí hồ sơ cho mỗi một ngôi trường đại học tại Nhật sẽ dao động từ trên 1.5 man (trên 3 triệu VNĐ) ~ 3,5 man (7 triệu VNĐ). Sự khác nhau phụ thuộc vào loại trường bạn thi (như công lập hay dân lập), có vòng thi giấy hay chỉ cần xét hồ sơ…

Nếu bạn là người có tài chính dư dả nộp bao nhiêu trường cũng được thì mình không nói đến. Nhưng ở những trường hợp khác, nhìn vào mức lệ phí hồ sơ này mình nghĩ bạn cũng có thể hiểu tại sao việc tìm hiểu trường khi thi là quan trọng. Đừng nộp đại hồ sơ, mất tiền vào ngôi trường không phù hợp, cũng như không dành đủ thời gian để ôn thi.

Bản thân mình trước đây nộp hồ sơ vào 3 trường. Trong đó, 2 ngôi trường yêu cầu EJU và có kì thi riêng (thi viết và phỏng vấn), có thể nói là khó. Ngôi trường còn lại chỉ xét hồ sơ (nguyện vọng 3), có tỉ lệ đỗ cao nhất.

3. Nội dung hồ sơ

Hai tài liệu quan trọng nhất trong hồ sơ ứng tuyển đại học tại Nhật là: Tài liệu đáp ứng yêu cầu về tư cách dự thi (Ví dụ như bằng tốt nghiệp, điểm thi kì thi đại học tại Nhật dành cho sinh việc quốc tế (EJU), khả năng ngoại ngữ (JLPT, IELTS…)) và Đơn xin học (志望理由書).

・Về tư cách dự thi: Phần lớn các trường đại học tại Nhật yêu cầu học sinh quốc tế phải dự thi EJU (có chỉ định môn thi cụ thể). Các bạn có thể vào đường link bên dưới để confirm hoặc có thể xem tại website của trường. https://www.jasso.go.jp/ryugaku/study_j/eju/examinee/use/index.html

Tài liệu ôn EJU trước đây mình chủ yếu dùng quyển 日本留学試験試験問題. Ngoài ra vì may mắn học cấp 3 tại Nhật, nên mình dùng luôn sách giáo khoa lớp 12 để ôn những môn còn lại như toán, sử, địa và kinh tế chính trị. Kiến thức trong kì thi EJU không vượt quá nhiều kiến thức phổ thông tại Việt Nam, tuy nhiên việc làm bài hoàn toàn bằng tiếng Nhật đòi hỏi bạn phải trau dồi nhiều tiếng Nhật ở cả ba kĩ năng nghe, đọc, viết.

Điểm EJU cao, sẽ giúp bạn có cơ hội nhận được học bổng JASSO sau khi vào đại học.

Đơn xin học: Một lá đơn A4 tưởng chừng có thể viết ra một cách dễ dàng, nhưng mình nghĩ nếu không trải qua những lần suy nghĩ nghiêm túc, phân tích xem bản thân muốn học gì, chọn trường ra sao thì mình đã không viết được.

Trước đây, mình nộp 3 trường cùng vào ngành kinh tế nên nội dung phần lý do chọn ngành hầu như được viết giống nhau, còn lý do chọn trường mình soạn riêng. Phần này, mình viết dựa trên những thông tin về trường mà mình đã tìm hiểu, cùng với đó là ấn tượng riêng về mỗi ngôi trường mà mình đã ghi lại sau những lần tham gia open campus.

Không có công thức chung nào cho một lá đơn xin học, nhưng mình nghĩ một lá đơn tốt chắc chắn phải thể hiện rõ được mong muốn học tập và lý do tại sao ngôi trường đó lại là lựa chọn tốt nhất để bạn thực hiện mong muốn học tập đó. Để làm được điều này, những điều mình làm mình đã viết ở HỌC ĐẠI HỌC (Phần I), bạn có thể tham khảo.

Đơn xin học vì được viết bằng tiếng Nhật, sau khi tự hoàn thành nếu có thể bạn nên nhờ thầy cô hoặc những người có khả năng tiếng Nhật xem lại giúp để chỉnh sửa thêm về ngữ pháp, lỗi chính tả, hay góp ý cho những câu văn của bạn được mạch lạc và sáng nghĩa hơn.

Thi đại học (試験)

Để kể về cả quá trình ôn thi thì rất dài, ở đây mình sẽ chia sẻ một số điều mình cho là giúp ích nhiều nhất cho việc thi đại học của mình trước đây.

1.Thử sức với những đề thi quá khứ của trường.

Tại website của một số trường có đề quá khứ để học sinh tham khảo, tuy nhiên nếu không tìm được bạn có thể gọi điện đến văn phòng trường để hỏi.

Việc làm này giúp mình đánh giá được phần nào độ khó dễ của kì thi trường, cũng như biết được khả năng của bản thân đang ở đâu, qua đó lên kế hoạch luyện thi phù hợp.

2. Chuẩn bị cho kì thi viết của trường: Tùy trường, tuy khoa có yêu cầu về môn thi khác nhau, ở đây mình sẽ nói về trải nghiệm của mình là kì thi vào khoa kinh tế của Sophia University (上智大学) (cũng là nguyện vọng 1 của mình).

Toán: Vì học khá chắc toán từ Việt Nam nên nói thật mình không ôn nhiều lắm. Mình chủ yếu xem sách toán của Nhật để học theo những cách trình bày và giải thích bằng tiếng Nhật. (Mấy bài tính thì không sao, nhưng chẳng hạn những bài xác suất, thống kê cần lập luận…).

Viết luận: Đây là môn thi rất hay có trong các kì thi riêng đại học tại Nhật. Và cũng là kĩ năng mình phải luyện nhiều nhất.

Ảnh từ instagram của mình hồi học ôn thi
Ảnh từ instagram của mình hồi học ôn thi. Cô mình đưa cho rất nhiều sách học viết luận để đọc.

Hồi đấy, mỗi ngày mình đều viết hai bài luận (mỗi bài khoảng một mặt vở) đến đưa cô chữa, rồi về vừa sửa – chép lại bài cũ cô đã chữa, vừa viết thêm hai bài mới, và cứ như vậy. Bài luận có nhiều dạng, bạn có thể luyện viết kiểu đề giống EJU, là trình bày suy nghĩ bản thân về một chủ đề cho sẵn. Còn dạng thi đại học của mình là đọc văn bản, sau đó tóm tắt lại nội dung và trình bày suy nghĩ bản thân về vấn đề được nêu trong bài.

Việc viết nhiều, ngoài việc đã giúp mình có thể sử dụng từ ngữ tiếng Nhật linh hoạt hơn, giảm lỗi ngữ pháp, thì cũng rèn cho mình khả năng suy nghĩ nhanh và trình bày ý kiến bản thân về vấn đề một cách logic. Đồng thời đây cũng là cách để mình luyện tập viết chữ Hán hàng ngày. Nếu bạn là người mới bắt đầu, chưa có thầy cô hướng dẫn thì mình nghĩ tham khảo một số sách văn mẫu tiếng Nhật cũng rất tốt.

3. Luyện tập phỏng vấn

Một buổi phỏng vấn tốt được đánh giá dựa trên nội dung và manner (những quy tắc chung cho một buổi phỏng vấn được đặt ra dựa trên những vấn đề văn hóa, đạo đức)

Về manner: Là một trong những quốc gia nổi tiếng về “sự khó tính”, việc thực hiện manner phỏng vấn tại Nhật rất quan trọng. Bạn có thể học bằng tài liệu, trên mạng, hay trực tiếp từ thầy cô. Tuy nhiên nhớ xem những nguồn chính thống để đảm bảo những thứ bạn học là đúng, và nhớ dành thời gian để luyện tập dù cho đây là việc không khó.

Về nội dung phỏng vấn: Nội dung chính vòng phỏng vấn của mình chủ yếu xoay quanh đơn xin học. Ngoài những câu hỏi về lý do chọn trường, chọn ngành, về quá trình học tập thì là những câu hỏi về sở thích, ước mơ…

Điều thầy cô mình hay nhắc nhở trong quá trình luyện tập phỏng vấn là phải trả lời to, rõ ràng, và không cần nói quá nhanh (lỗi chúng ta dễ mắc khi bị run). Trong phỏng vấn, chắc chắn sẽ gặp cả những câu hỏi hoàn toàn chưa có sự chuẩn bị, những lúc như vậy hãy bình tĩnh, suy nghĩ kĩ để trả lời một cách ngắn gọn và dễ hiểu.

Sự trôi chảy tại vòng phỏng vấn rất quan trọng nhưng không phải là tất cả. Sau khi đỗ vào trường có lần mình cũng thử hỏi thầy (người đã phỏng vấn mình) về tiêu chí chấm thi. Tuy thầy không trả lời, nhưng thầy có nói với mình một câu mà mình rất nhớ, đó là “ベトナムからの留学、とても勇気のある行動ですね!” (Việc từ Việt Nam sang du học, thực sự là một hành động rất có dũng khí). Sau câu nói này của thầy, mình nhận ra, các thầy cô giáo người Nhật luôn hiểu những vất vả của du học sinh và đặc biệt đánh giá cao về ý chí và nỗ lực học tập. Việc bản thân mình làm tốt nhất tại vòng phỏng vấn có lẽ không phải việc nói tiếng Nhật quá trôi chảy, mà mình đã cho thầy thấy được sự chuẩn bị cẩn thận, nghiêm túc, những nỗ lực và quyết tâm theo đuổi việc học tại nước ngoài của mình trong từng câu nói, từng câu trả lời. Đó cũng là “bí quyết” phỏng vấn mà mình muốn chia sẻ với bạn.

MỘT SỐ ĐIỀU QUAN TRỌNG NÊN BIẾT TRONG GIAI ĐOẠN TRƯỚC KHI VÀO ĐẠI HỌC TẠI NHẬT

(Mình sẽ trình bày theo Q&A)

Q1. Ở Nhật có phải thi đại học không?

Có 🙂 (dành cho những bạn còn nghĩ Nhật Bản chỉ xét điểm vào đại học)

Q2. Thi đại học ở Nhật có khó không?

Đây đã từng là câu hỏi mình nhận được rất nhiều. Mình nghĩ mình có thể trả lời như dưới đây:

Tính đến thời điểm 1/4/2020, tại Nhật Bản có 781 trường đại học (so với 224 trường đại học trên toàn quốc tại VN). trong đó có 592 trường dân lập (80%), 91 trường công lập (11,7%) và 82 trường quốc lập (10,5%). Còn chưa kể đến trường cao đẳng và trường nghề.

Nhìn vào những con số này, có lẽ bạn và mình cùng hiểu rằng để vào được một trường đại học tại Nhật không khó, mà cái khó là vào được ngôi trường như thế nào, có mang lại cho bạn 4 năm du học giá trị hay không. 

Q3. Làm thế nào để biết một trường đại học (tại Nhật) khó hay dễ ?

Để biết mức độ khó dễ các trường đại học tại Nhật ra sao, ngoài việc tìm hiểu đại học, bạn có thể tham khảo chỉ số 偏差値(hensachi). (Chỉ số đánh giá chung cho các trường đại học tại Nhật)

Thực ra trong HỌC ĐẠI HỌC (Phần I) mình không đề cập nhiều đến chỉ số này, vì mình không muốn bạn chỉ nhìn vào thứ hạng. mức độ nổi tiếng để chọn trường đại học cho mình. Tuy nhiên, vì là người đã từng đặt ra mục tiêu cao trong việc học, lời khuyên của mình là nên chọn những trường đại học có chỉ số này trên 50. Chỉ số của những trường khó (đại học Top) thường sẽ trên 60 thậm chí trên 65.  

Q4. Trường học, ngành học có ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp nếu muốn đi làm tại Nhật sau khi tốt nghiệp không?

Hầu như không ảnh hưởng. Tại Nhật có hình thức xin việc riêng dành cho sinh viên mới tốt nghiệp gọi là 新卒採用 và các công ty ở Nhật sẽ đào tạo cho sinh viên giống nhau từ đầu. VD: học chuyên ngành ngôn ngữ, bạn vẫn có thể xin vào làm tại ngân hàng…Tuy nhiên, việc có khả năng ngoại ngữ hay giỏi về một lĩnh vực nào đó, sẽ là một lợi thế của bạn.

Tuy nhiên, với một số ngành nghề như y, kĩ thuật…thì khác.

Q5. Nên học tại thành phố nào ?

Nhật Bản cũng giống Việt Nam, trên cả nước tại bất kì tỉnh thành nào cũng có những trường đại học tốt. Tuy nhiên nếu để nói nơi nào có nhiều trường đại học để lựa chọn nhất có lẽ là Tokyo.

Cuộc sống du học tại những thành phố lớn thuận tiện hơn, tuy nhiên những thành phố này cũng sẽ có mức chi phí học tập và sinh hoạt đắt đỏ hơn.

MÌNH VÀ SOPHIA

Một bức ảnh chụp random tại campus trường.

Trước khi viết hai bài viết về HỌC ĐẠI HỌC, mình đã suy nghĩ rất nhiều. Thực sự mình chưa từng chia sẻ một cách cụ thể và kĩ về quá trình vào đại học tại Nhật của mình như thế này trong suốt nhiều năm qua. Lý do là vì mình cảm thấy khá ngại. Ngại vì đây là một quá trình dài (gần 1 năm) tại Nhật (thậm chí có một số năm tại Việt Nam), vì vậy mình không biết nên chia sẻ từ đâu, càng không muốn chia sẻ qua loa trong hai ba câu chữ vì như thế bạn hoàn toàn có thể đọc những bài viết chung chung về đại học tại Nhật có trên mạng. Ngại thứ hai là vì mình không thực sự muốn mọi người thấy những giai đoạn khó khăn của mình.

Với mình, năm đầu tiên tại Nhật là năm mình nhớ mãi. Khi bạn bè xung quanh có kết quả đỗ đại học tại Việt Nam, thì mình vẫn đang loay hoay tìm kiếm đại học, hàng ngày đều ở trường bên Nhật học đến tối muộn. Vào hè, mình tự kéo vali lên Tokyo một mình để đi Open Campus của rất nhiều trường, rồi có lần phải bay về ngay trong đêm để hôm sau kịp đi thi EJU. Rồi những lần thi đại học, mình cũng đi một mình. Tệ hơn nữa, mình đã từng trượt đại học tại Nhật (ngôi trường mình thi trước Sophia Uni). Đó đã từng là một cú shock và ảnh hưởng không ít đến tâm lý của mình, khi gần như mình phải đỗ Sophia nếu không muốn học tại ngôi trường nguyện vọng 3, hoặc thậm chí không có trường để học nếu trượt cả hai. Một năm rất nhiều áp lực và vất vả.

Mình nói lại những điều này, không phải để kể lể về những khó khăn của bản thân vì thực ra tất cả đã qua, và mình nghĩ bất kì học sinh nào khi lựa chọn theo đuổi con đường du học nghiêm túc đều ít nhiều trải qua những khó khăn như thế này. Mình chia sẻ chỉ vì muốn bạn hiểu, đằng sau bất kì một sự thành công nào cũng cần nỗ lực, thậm chí rất rất nhiều nỗ lực – “A miracle is another name of an effort”, và bạn hãy cố lên! Cũng may mắn là sau những vất vả, ông trời đã cho mình đỗ hẳn nguyện vọng 1 🙈.

4 năm học tại Sophia, mình hiểu thế nào là hạnh phúc khi được học đúng ngành, đúng trường mà bản thân mong muốn. Mình luôn cảm thấy tự hào và may mắn khi đã được là một Sophian. Lý do không phải chỉ vì được trở thành sinh viên của một trong những trường đại học tư hàng đầu Nhật Bản, mà Sophia thực sự đã là ngôi trường đại học rất phù hợp với mình. Mình được học những điều mình muốn tại khoa kinh tế, môi trường quốc tế của trường đúng như mình kì vọng, cho mình những cơ hội học tập giao lưu bạn bè, các thầy cô thực sự tốt và phải nói đến cả những sự hỗ trợ khác của trường dành cho mình đặc biệt về mặt kinh tế với những học bổng giá trị trong suốt những năm theo học. Không phải là Sophia, có lẽ mình đã không có 4 năm sinh viên tuyệt vời như vậy. (1 phút cho quảng cáo, nhưng thực sự đó đều là thật). Vì vậy, mình mong bạn cũng sẽ tìm được ngôi trường đại học phù hợp để có được những trải nghiệm tuyệt vời nhất khi du học tại Nhật Bản giống như mình.

Dù không nhiều, nhưng mong rằng hai bài viết về HỌC ĐẠI HỌC của mình đã có thể giúp ích và cổ vũ phần nào cho bạn trên con đường tìm kiếm thành công trong học tập phía trước. Đại học không phải là đích đến, nhưng là một cánh cổng quan trọng mở ra con đường đưa chúng ta đến với những tri thức mới và tại đây chúng ta sẽ có nhiều cơ hội để hoàn thiện bản thân và trưởng thành. Cố lên và mình chúc bạn thành công!

Thank you and see you in my next posts nhé!

HỌC ĐẠI HỌC (Phần I)

Kinh nghiệm lựa chọn đại học của tác giả (một du học sinh Nhật Bản)   

Lựa chọn thời điểm khi các em học sinh vừa kết thúc kì thi đại học tại Việt Nam để ra một bài viết về đại học có vẻ hơi bất hợp lý, tuy nhiên mình luôn nghĩ việc cân nhắc để chọn ra ngành học, trường đại học – trao gửi quãng thanh xuân bốn năm đối với mỗi học sinh luôn là một việc không dễ dàng. Nhanh thì mất vài ba tháng, dài thì có khi ấp ủ cả năm.

Hồi còn đi học tại Việt Nam, định hướng đại học của mình cũng khá đơn giản: cái mình thích học và có khả năng (môn toán) => ngành kinh tế, cộng thêm việc theo học bộ môn tiếng Nhật giúp mình không quá khó để liệt kê cho bản thân một vài ngôi trường đại học mục tiêu tại Hà Nội. Tuy nhiên, sau quyết định sang Nhật du học, mình đã thực sự đối mặt với câu hỏi “Đâu là ngôi trường đại học dành cho mình”. Và dưới đây là quá trình và cách thức mình tìm ra ngôi trường dành cho bản thân.

Bài viết này được viết dựa trên trải nghiệm tìm hiểu về đại học tại Nhật của mình, vì vậy thông tin trong bài sẽ hữu ích nhất với những bạn quan tâm đến việc học đại học tại Nhật Bản. Tuy nhiên, mình cũng mong cách suy nghĩ về đại học của toàn bài có thể là sự tham khảo dành cho mọi học sinh.

Nếu là người đã tìm hiểu về đại học Nhật Bản có lẽ bạn sẽ biết, kì nhập học chính tại Nhật rơi vào tháng 4 hàng năm, ở một số ngôi trường sẽ có thêm kì nhập học mùa thu (cuối tháng 9 đầu tháng 10). Ở bài viết đầu tiên như mình đã chia sẻ, việc tra cứu và chuẩn bị cho quá trình vào đại học của mình đã diễn ra trong 7-8 tháng. Dưới đây là thời gian biểu mình đã từng lập ra thời điểm đó.   

  1. Mùa xuân (Tháng 5~6): Chọn ngành học
  2. Mùa hè (Tháng 6~8): Thu thập thông tin, tìm hiểu trường
  3. Mùa thu (Tháng 8~10): Hoàn thành hồ sơ ứng tuyển đại học
  4. Mùa đông (Tháng 12~2): Kết quả, quyết định trường để nhập học.

Từ kinh nghiệm của bản thân, mình nghĩ ai cũng nên có một thời gian biểu. Việc này giúp bạn có định hướng và dễ dàng xác định những việc cần làm trong từng khoảng thời gian cụ thể.

1.Việc đầu tiên và quan trọng nhất trước khi đi vào tra cứu đại học là chọn ngành học.

Có khá nhiều cách nghĩ khác nhau về lựa chọn ngành học. Có người chọn vì sở thích, đam mê, có người chọn vì môi trường học tập lý tưởng, hay có những người cân nhắc về cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp (đầu ra)…Lý do của sự khác nhau này đơn giản đến từ việc mong muốn của mỗi người đối với cuộc sống đại học là không giống nhau. Vì vậy, để tìm ngành học phù hợp với bản thân, trước tiên hãy thử hình dung và viết xuống những điều bạn muốn làm trong quãng thời gian đại học, rồi lấy đó là những tiêu chí để chọn ra ngành học cho mình.

Tuy nhiên, việc chọn ngành học không thể tách rời sở thích học tập. Đại học dù thế nào cũng là môi trường học thuật – là nơi để HỌC, vì vậy mọi lý do để bạn lựa chọn trường học đều phải được cân nhắc dựa trên việc chính là học. Nếu lựa chọn ngành học chỉ vì xu hướng nghề nghiệp tương lai, hay môi trường học thoải mái…mà không xuất phát từ hứng thú với ngành học đó, 4 năm đi học của bạn sẽ rất vất vả. Đó cũng là lý do có những trường hợp phải bỏ ngang hay không thể hoàn thành đại học.

Nói tóm lại, chọn ngành học thực chất là việc tự bản thân mỗi người trả lời cho câu hỏi “Bạn muốn HỌC GÌ tại đại học?”

2. Thu thập thật nhiều thông tin – từ đó bắt đầu tiếp cận với những ngôi trường có ngành học đang quan tâm.

Lần đầu tìm hiểu về đại học dù ở Việt Nam hay Nhật Bản, việc thu thập nhiều thông tin nhất có thể về đại học là vô cùng cần thiết. Lượng thông tin nhiều sẽ mang đến cho bạn cái nhìn tổng quát về các ngôi trường, qua đó dễ dàng có thể đưa ra những đánh giá và so sánh. Thu hẹp hay chỉ tìm hiểu những trường đại học trong tầm hiểu biết của bản thân, vô tình có thể khiến bạn bỏ lỡ những cơ hội tốt hơn dành cho mình.   

Để làm điều này, mình có thể gợi ý cho bạn vài cách dưới đây:

Tham khảo ý kiến của thầy cô, bạn bè tại chính nơi bạn đang theo học.

Trước đây, những thông tin và lời khuyên đầu tiên về đại học mình nhận được chính là từ thầy cô giáo, bạn bè tại trường cấp ba (cả ở Việt Nam và Nhật Bản).

Nếu bạn là người đến Nhật mới bắt đầu tìm hiểu về đại học, bạn có thể chia sẻ những tiêu chí, mong muốn của bạn đối với một trường đại học cho thầy cô, bạn bè để từ đó mọi người có thể cho bạn những gợi ý, lời khuyên về những ngôi trường cụ thể.

Còn nếu bạn là người đã tự tìm hiểu, hay đang có cảm tình, hứng thú với một ngôi trường nào đó cụ thể thì việc bạn nên làm cũng là chia sẻ. Hãy chia sẻ tên ngôi trường bạn thích với những người xung quanh (đặc biệt là người Nhật), để được nghe những đánh giá, nhận xét khách quan nhất của mọi người về ngôi trường đó. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước tham khảo (có thể có cả những ý kiến tốt cũng như không tốt về trường) vì vậy đừng vội đánh giá.

Bản thân mình, trước khi sang Nhật, mỗi lần đi những hội thảo du học hay nói chuyện với người quen, mình hay ghi lại tên của các trường đại học mình có ấn tượng. 上智大学(Sophia University) – trường đại học của mình sau này, cũng được mình biết đến lần đầu tiên trong một hội thảo của học bổng G30 tại Việt Nam.

Tận dụng mọi nguồn thông tin từ sách báo, internet…

Trong khoảng thời gian học lớp 12 tại Nhật, mình đã được chứng kiến cũng như cùng trải qua quá trình tra cứu và thi vào đại học với các bạn người Nhật của mình. Tại trường, các bạn mình thường hay xem những tạp chí, cuốn sách có thông tin chung về đại học (総合入学案内). Còn đối với những bạn đã xác định mục tiêu đại học sẽ tham khảo những cuốn hướng dẫn được soạn riêng cho trường đó. Những cuốn sách này ngoài những thông tin giới thiệu đầy đủ về trường như lịch sử, đặc điểm của trường…thì còn có những thông tin rất chi tiết về số lượng học sinh, tỉ lệ đỗ vào trường các năm, hay hướng đi của học sinh sau khi tốt nghiệp. Ngoài ra, những thông tin về kì thi đại học mỗi năm cũng rất đầy đủ, bao gồm định hướng ôn thi, hay những đề thi của những năm trước đó. Tuy đây là những cuốn sách chủ yếu dành học sinh dự thi kì thi đại học chuẩn tại Nhật (一般入試), nhưng mình thấy kể cả những học sinh quốc tế cũng có thể tham khảo nhiều điều.

Ví dụ về những cuốn sách tra cứu đại học.

Công cụ phổ biến tiếp theo đương nhiên vẫn là Google. Tuy có thể không đem đến những thông số quá cụ thể, nhưng đây là nơi giúp bạn tra cứu một cách nhanh chóng và dễ dàng các trường đại học theo ngành học, theo vị trí địa lý, theo loại trường, theo ranking…(hay theo tiêu chí bạn đang ưu tiên).

Đây là 2 đường links tra cứu mình nghĩ bạn có thể sử dụng:

https://japanuniversityrankings.jp/rankings/total-ranking/c

https://www.minkou.jp/university/ranking/deviation/

Cuối cùng là bạn có thể kết nối với những anh chị, bạn bè đã và đang học tại những ngôi trường bạn quan tâm. (sau khi đã có những tìm hiểu nhất định)

3. Nghiên cứu chi tiết về trường thông qua Website.

Ví dụ

Hầu hết các trường đại học tại Nhật đều sở hữu một website rất tốt, nơi mọi thông tin về đại học được trình bày mạch lạc và chi tiết từ A-Z. Bao gồm thông tin của trường, cách thức thi-nhập học, chuyên ngành, chi tiết nội dung môn học, môi trường học… Có thể thấy kể cả khi bạn là người chưa từng tra cứu đại học trên các phương tiện khác, chỉ cần đọc được hết những thông tin có tại web trường, cũng đủ để bạn hiểu đến 90% về ngôi trường đó.

Thường thì những thông tin quan trọng nhất cần xem sẽ nằm ở mục Hướng dẫn nhập học (入試案内). Để không mất thời gian trước khi đọc chi tiết, hãy ưu tiên xác nhận những thông tin cần thiết. Có 2 thông tin mình nhất định xem đầu tiên khi vào website của một trường đó là ngành học(学部・学科) và tư cách dự thi (受験資格). Nếu không đủ một trong hai yếu tố này xem ra đó chưa phải là ngôi trường dành cho bạn.

Cùng tên ngành, nhưng nội dung học của các trường đại học không hoàn toàn giống nhau. Để hiểu rõ hơn về ngành học của trường có những môn học nào, có giống với hình dung và mong muốn học tập của bạn hay không, bạn nên đọc chi tiết ở phần các môn học (カリキュラム).

Mỗi trường đại học có những yêu cầu riêng về tư cách dự thi, đặc biệt đối với học sinh quốc tế. Nhớ xác định rõ những thông tin liên quan đến tư cách dự thi, như yêu cầu cụ thể về EJU (kì thi đại học dành cho du học sinh), JLPT (năng lực tiếng Nhật), hay điểm tiếng Anh (đối với những khoa có yêu cầu)…

Sau khi đã xác nhận được những yếu tố quan trọng rồi, bạn có thể dành thêm thời gian để đọc, tìm hiểu những yếu tố khác về trường mà bạn quan tâm như môi trường học, cơ hội du học, học phí, học bổng…

*Nếu sau khi đọc thông tin trên website, bạn chưa hiểu rõ hoặc có những thắc mắc thì đừng ngại gọi đến văn phòng trường (学生センター) để hỏi.

4. Open Campus – xác định nguyện vọng đại học của bản thân.

上智大学

Open Campus là chương trình định hướng đại học thường niên được các trường đại học Nhật tổ chức vào kì nghỉ hè tại chính campus. Đây là cơ hội để các bạn học sinh có thể đến thăm, tìm hiểu trường thông qua việc gặp gỡ, giao lưu trực tiếp với các nhân viên, thầy cô và sinh viên của trường.

Ở những cách thức tìm hiểu đại học khác, nếu mình hay khuyên các bạn nên đọc, phân tích, đánh giá so sánh các trường với nhau, thì tại Open Campus mình mong bạn có thể cảm nhận ngôi trường bằng con tim.

Thường thì khi tham gia Open Campus là lúc các bạn học sinh đã có ít nhiều cảm tình, hay sự tìm hiểu đối với trường. Mình nghĩ đây là cơ hội các bạn có thể giải đáp hết những thắc mắc liên quan đến trường nếu còn. Ngoài ra, dành thời quan sát về cách thức tổ chức, trò chuyện với các anh chị sinh viên, sẽ giúp bạn cảm nhận rõ nhất về không khí và màu sắc sinh viên của từng trường.

Một kinh nghiệm nhỏ của mình sau mỗi lần tham gia Open Campus, đó là mình luôn viết lại cảm nhận, ấn tượng của bản thân về từng ngôi trường. (để làm gì thì ở bài viết tiếp theo của mình bạn sẽ biết ;))

Sau khoảng thời gian đầu tư tìm hiểu, phân tích các trường đại học (bằng lý trí) dựa trên những tiêu chí và mong muốn của bản thân và cuối cùng đến với Open Campus (bằng tình cảm), mình nghĩ đây là lúc bạn đã đủ biết “bạn muốn trở thành sinh viên của ngôi trường nào ?”

Nguồn thông tin về đại học của Nhật rất dồi dào, vì vậy để có được thông tin không mấy khó khăn. Tuy nhiên, ngược lại vì có nhiều thông tin nên không phải học sinh nào cũng có đủ kiến thức và kĩ năng để tra cứu hiệu quả (đặc biệt còn phải dùng Tiếng Nhật). Mong rằng với vài những chia sẻ trên đây của mình phần nào giúp cho việc tìm hiểu về đại học, đặc biệt là đại học tại Nhật của các bạn trở nên dễ dàng hơn.

Nếu không đến Nhật du học, có thể mình đã không có một trải nghiệm tìm kiếm đại học bài bản như thế này. Quá trình tìm hiểu đại học cũng đã cần khá nhiều thời gian. Tuy nhiên, việc tìm hiểu và cân nhắc kĩ để tìm ngôi trường đại học phù hợp với bản thân như thế này là hoàn toàn có lý do và ý nghĩa. Điều đó là gì, mình sẽ chia sẻ trong bài viết tiếp theo HỌC ĐẠI HỌC (Phần II) 🙂

Keep moving forward!!!

To be continued…

Bọn mình đã Du Học Nhật Bản như thế nào ?

Bài viết chia sẻ cách lựa chọn con đường du học và quá trình vào đại học tại Nhật, dành cho những bạn mong muốn theo đuổi việc học tập đúng nghĩa tại đây.

Bắt đầu mối duyên với tiếng Nhật từ những năm cấp hai, theo đuổi ước mơ du học và hoàn thành nó, dù đã trải qua không ít khó khăn nhưng mình chưa một lần hối hận về quyết định đi du học tại đất nước này từ sớm, năm 17 tuổi. Như một cách để ghi lại những ngày tháng du học ý nghĩa, đồng thời muốn chia sẻ những kinh nghiệm bản thân đã có cho những bạn đang ấp ủ ước mơ du học, mình đã quyết định thực hiện chuyên mục nho nhỏ mang tên Japan in Me trên blog cá nhân.

Japan in Me là chuyên mục gồm những bài viết chia sẻ lại những trải nghiệm của mình tại Nhật Bản, mà chủ yếu về việc học tập, từ quá trình chuẩn bị đi học tại Việt Nam đến việc sinh sống và học tập tại đây. Bên cạnh kinh nghiệm du học của bản thân, mình cũng tìm hiểu để chia sẻ kinh nghiệm từ những người bạn xung quanh đã từng du học. Mong rằng những bài viết này sẽ mang đến một sự tham khảo hữu ích cho các bạn đang theo đuổi việc du học Nhật Bản đúng nghĩa (đi để học) giống như bọn mình đã từng.

Bài viết đầu tiên chia sẻ về cách thức du học Nhật Bản của bọn mình. Bốn người du học với những con đường hoàn toàn khác nhau, nhưng đều có chung một mong muốn được học tập và phát triển bản thân một cách tối đa. Chính suy nghĩ đó là động lực để bọn mình theo đuổi việc được học tập tại những trường đại học tại Nhật Bản, và đã cố gắng để giành học bổng trong quá trình học ở cả Việt Nam và Nhật Bản.

Đi học bằng cách xin học bổng tại Việt Nam

1. Học bổng chính phủ (Mext)

Người bạn đầu tiên của mình là học sinh đến Nhật du học bằng học bổng chính phủ, hay mọi thường nghe đến dưới cái tên học bổng Mext (文部科学省). Sau một năm học tiếng tại Handai (大阪大学) bạn mình đã hoàn thành chương trình 4 năm đại học tại Kyodai (京都大学).

Chi tiết về học bổng này mình sẽ để link bên dưới để các bạn có thể tham khảo: https://www.vn.emb-japan.go.jp/itpr_ja/ThongbaotuyensinhluuhocsinhduoccaphocbongcpNB.html (Thông tin của năm 2020)

Quá trình thực tế: 

Thông tin tuyển sinh của Mext được bạn mình biết đến thông qua Vietabroader – một trang web hỗ trợ sinh viên Việt theo đuổi con đường học thuật, chuyên môn thông qua việc cung cấp thông tin, kiến thức và mạng lưới về du học.  http://portal.vietabroader.org/who-we-are/our-mission-and-values/

MEXT đại học thi ở Việt Nam gồm có ba vòng: Hồ sơ, thi viết và phỏng vấn. Thời gian đăng kí là tháng 4, khoảng tháng 7, 8 sẽ thi viết và phỏng vấn, tháng 12 sẽ có kết quả. Như vậy, để theo đuổi học bổng này các bạn cần thời gian chuẩn bị trước khoảng một năm.

Trước khi vào đại học tại Nhật, bạn mình đã trải qua việc học tiếng Nhật một năm tại Đại học Osaka. Thời gian này có thể ngắn hơn thành sáu tháng tùy thuộc vào khả năng tiếng Nhật của bạn. (Bạn mình thi học bổng bằng tiếng Anh và hầu như chưa học tiếng Nhật trước đó)  

Chọn trường đại học:

Học sinh học bổng Mext có thể nguyện vọng 7 trường đại học tại Nhật từ cao xuống thấp. Ngoài ra sẽ có thêm 23 trường dự bị, phòng trường hợp bị cả 7 trường đã nguyện vọng từ chối.

Việc có được học tại trường theo đúng nguyện vọng hay không phụ thuộc phần lớn vào kết quả quá trình học tiếng tại Nhật. Một số trường đại học có ranking cao như University of Tokyo, Kyoto University…có thể sẽ có thêm kì thi riêng của trường tùy vào chuyên ngành bạn lựa chọn. Vì vậy có thể nói thời gian học tiếng khá quan trọng, vừa là thời gian để các bạn trau dồi tốt tiếng Nhật cho việc học tập sau này (kể cả khi là một học sinh học bằng chương trình Tiếng Anh), mặt khác điểm số cao sẽ giúp bạn được học tại ngôi trường theo đúng nguyện vọng ban đầu.

Quan điểm của tác giả:

Thuận lợi:

– Học bổng toàn phần (tiền học + sinh hoạt phí 12man/tháng) – Cơ hội lớn để học tại những trường đại học Top đầu Nhật Bản.

– Có senpai đi trước để hỏi kinh nghiệm.

Khó khăn:  Quá trình thi tuyển tại Việt Nam rất cạnh tranh.

2. Học bổng đoàn thể (Học bổng Lawson)

Hiện nay tại Việt Nam có rất nhiều những loại học bổng khác nhau đến từ các đoàn thể, doanh nghiệp Nhật Bản. Một trong những học bổng thuộc dạng này có thể kể đến học bổng Lawson. Đây cũng là câu chuyện của người bạn thứ hai, đã trải qua 6 năm với học bổng này, bao gồm 4 năm đại học tại Aoyama Gakuen University (青山学園大学) và 2 năm học tiếng trước đó.

Quá trình thực tế:

Bạn mình xuất thân là sinh viên trường Đại học ngoại ngữ, ĐHQGHN và biết đến học bổng này thông qua cô giáo tiếng Nhật trong trường. Giống như học bổng Mext, học bổng Lawson thi tại Việt Nam cũng có ba vòng: Hồ sơ, viết luận và phỏng vấn. Tùy vào mỗi loại học bổng sẽ có những yêu cầu riêng như dựa vào kết quả học tập, trình độ ngoại ngữ, hoạt động ngoại khóa, vv. Còn đối với Lawson – đây là học bổng chú trọng vào khả năng tiếng Nhật. Vì vậy nếu muốn nộp hồ sơ cho học bổng này, các bạn thường phải có ít nhất N2 hoặc thậm chí N1. (Những năm gần đây thường yêu cầu N1)

Thời gian từ lúc nộp đơn cho đến khi có kết quả học bổng sẽ mất khoảng hơn 2 tháng. Tuy nhiên việc tìm hiểu sớm trước khoảng một năm để chuẩn bị cũng là lời khuyên từ người bạn của mình. 

Chọn trường đại học:

Khác với học bổng Mext, học sinh học bổng Lawson không có nguyện vọng đại học mà sẽ phải tự tìm hiểu và trực tiếp dự thi đại học trong quãng thời gian học tiếng tại Nhật. Các bạn có thể dự thi tất cả các trường đại học tại Nhật bằng kì thi dành cho du học sinh, thường bao gồm kết quả EJU (kì thi đại học dành cho du học sinh) và kì thi riêng của trường(nếu có). Sau tối đa 2 năm học tiếng, nếu không đỗ đại học, các bạn sẽ không được tiếp tục nhận học bổng. Vì vậy khi dự thi học bổng tại Việt Nam, ngoài việc chú ý vào giá trị học bổng, hãy nhớ đọc kĩ để nắm về nội dung chương trình và lộ trình cho đến khi các bạn vào đại học.

Cách tìm hiểu và thi đại học tại Nhật sẽ có trong bài viết tới trong chuyên mục Japan in Me.  

Quan điểm của tác giả:

Thuận lợi:  Học bổng có giá trị cao (13man/ tháng) (Học bổng được trả theo kiểu trợ cấp hàng tháng. Các bạn phải tự tiết kiệm và sắp xếp để trả tiền học và sinh hoạt phí)

Khó khăn:  Ngoài mặt hỗ trợ về tài chính, học bổng Lawson hầu như không hỗ trợ quá trình thi đại học tại Nhật, cũng như không cam kết về trường đại học như trong học bổng Mext. Vì vậy nếu muốn thi vào những trường đại học top tỉ lệ cạnh tranh sẽ cao hơn nhiều so với học sinh học bổng Mext.

Xin học bổng tại Nhật

Quá trình thi học bổng tại Việt Nam đôi khi cũng có thể nói là “học tài thi phận”. Nếu như sau nhiều nỗ lực, bạn chưa may mắn có được học bổng, nhưng vẫn quyết tâm và mong muốn theo đuổi con đường du học tại Nhật thì có thể tham khảo phần hai của mình.

Bản thân mình cũng từng là một học sinh tự phí khi đến Nhật học tập năm lớp 12 tại một trường cấp 3 của Nhật qua liên kết với trường THPT Chuyên Ngoại Ngữ, ĐHQGHN. Sau khi tốt nghiệp cấp 3 tại Nhật, mình đã đỗ vào Đại học Sophia (上智大学) với may mắn nhận được học bổng học phí toàn phần, cùng 2 học bổng khác có liên kết với trường là Heisei và Rotary Yoneyama (10man/tháng) trong thời gian học tập tại đây. Chia sẻ một chút về học bổng  Rotary – đây cũng là một học bổng đoàn thể (giống Lawson) mà các bạn cũng có thể apply ngay tại Việt Nam. http://www.rotary-yoneyama.or.jp/english/overseas

Đối với du học sinh tự phí tại Nhật, bạn sẽ có cơ hội xin học bổng như giảm học phí, học bổng trợ cấp sinh hoạt của đoàn thể, doanh nghiệp Nhật Bản sau khi thi đỗ đại học tại đây. Vì vậy, theo kinh nghiệm của mình, cố gắng học tập để đỗ vào một ngôi trường đại học tốt, có nhiều hỗ trợ dành cho sinh viên quốc tế tại Nhật là một trong những yếu tố giúp bạn chuyển từ du học tự phí thành du học học bổng. 

Quá trình thực tế:

Sau 3 năm theo học chuyên Nhật tại THPT Chuyên Ngữ, HN mình quyết định đến Nhật học theo chương trình liên kết của trường cho phép chuyển tiếp kết quả học cấp 3 từ Việt Nam, hoàn thành lớp 12 và tốt nghiệp tại Nhật. Một năm này, mình học chương trình giống học sinh Nhật gồm tất cả các môn như toán văn lý hóa…bằng tiếng Nhật. Cách đi học này của mình cách đây 7 năm trước có lẽ không phổ biến những gần đây có vẻ được nhiều bạn biết đến và quan tâm hơn.

Sau khi đến Nhật, trong khoảng thời gian học lớp 12 tại đây, mình có khoảng 7 tháng để tra cứu và ôn thi đại học vì kì thi đại học dành cho du học sinh thường diễn ra vào tầm tháng 10,11. Lời khuyên cho những bạn muốn đi học theo loại hình này của mình là các bạn nên thi sẵn EJU tại VN.

Có thể nói chương trình của mình có những ưu điểm như ngay khi đến Nhật được học tập hoàn toàn với các bạn bản xứ và ở homestay, điều này giúp khả năng tiếng Nhật của mình tốt lên nhanh cũng như có cơ hội được học hỏi rất nhiều về văn hóa qua việc sống cùng gia đình Nhật. Tuy nhiên sẽ có những áp lực khá lớn về mặt học tập và thi cử vì thời gian chuẩn bị vào đại học không có nhiều. Việc tìm hiểu, ôn thi đại học tại Nhật là một quá trình vất vả. Mỗi lần nghĩ lại, mình luôn cảm thấy rất may mắn vì đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiều từ những người thầy cô giáo đầu tiên tại Nhật của mình, bên cạnh đó là sự cổ vũ từ gia đình và bạn bè.

Đối với những bạn có ý định thi học bổng sau khi đến Nhật, việc tìm hiểu kĩ trường đại học, những đãi ngộ đối với sinh viên quốc tế là điều đặc biệt quan trọng. Ngoài ra, dù không có kinh nghiệm học tại trường tiếng tại Nhật, tuy nhiên theo những gì biết được từ bạn bè xung quanh, các bạn nên lựa chọn trường tiếng có kinh nghiệm luyện thi vào đại học các bạn đang nhắm tới, và cân nhắc cả về vị trí địa lý để chọn trường phù hợp. Tránh trường hợp muốn học đại học tại Tokyo nhưng học tiếng tại Osaka.

Để vào đại học mình đã trải qua ba vòng gồm: Hồ sơ (trong đó có EJU), thi viết (toán, viết luận) và phỏng vấn.

Về học bổng: Tại trường mình (Sophia University), sau khi có kết quả đỗ đại học, học sinh có thể nộp đơn xin học bổng học phí cùng hồ sơ nhập học (miễn trừ từ 30~100% học phí). Sau khi kết thúc kì học thứ nhất, sinh viên sẽ được xin thêm những học bổng bên ngoài (học bổng sinh hoạt phí) có liên kết với trường. Vì vậy duy trì điểm số để giữ học bổng là quan trọng.   

Chọn trường đại học:

Cách tìm hiểu đại học tại Nhật, cũng như thi học bổng sẽ được mình chia sẻ chi tiết trong những bài viết sắp tới trong chuyên mục Japan in Me.

Quan điểm của tác giả:

Thuận lợi:  

– Cơ hội phát triển tối đa khả năng tiếng Nhật thông qua việc học tập và sinh sống với người bản xứ.  

– Không cần học tiếng trước khi vào đại học.

Khó khăn:  

– Cần có sự hỗ trợ tài chính của gia đình thời gian đầu (năm học lớp 12)         

– Thời gian chuẩn bị và ôn thi cho đại học tại Nhật không dài. Cần trau dồi nhiều tiếng Nhật ngay từ Việt Nam.

Du học ngắn hạn

Đối với những bạn chưa có cơ hội, hoặc không muốn đi du học thời gian dài thì việc đi học trao đổi ngắn hạn là một lựa chọn rất tốt để các bạn có thể học tập, trải nghiệm và phát triển bản thân tại nước ngoài. Vì vậy câu chuyện cuối cùng mình muốn gửi đến các bạn là câu chuyện du học trao đổi của người bạn thứ ba với chương trình Semester Program 6 tháng tại Đại học Kanazawa (金沢大学), Nhật Bản.

Đây là trải nghiệm của bạn mình trong thời gian theo học 4 năm tại Đại học Ngoại Thương Hà Nội. Semester Program là một trong bốn chương trình trao đổi sinh viên giữa trường Đại học Ngoại Thương, HN và trường Đại học Kanazawa. Khóa học này có thời gian học tập là 6 tháng với yêu cầu tối thiểu hoàn thành 16 tín chỉ, tương đương 12 giờ học/tuần. Trong đó lớp tiếng Nhật (5 buổi/tuần) là nội dung bắt buộc. Vì vậy có thể nói đây là chương trình rất thích hợp cho những bạn mong muốn trau dồi khả năng tiếng Nhật. 

Tại Đại học Ngoại thương, các bạn học sinh có thể đi trao đổi vào năm nhất, hai hoặc ba đại học tùy theo chương trình. Vì vậy theo lời khuyên của bạn mình, các bạn hãy theo dõi “FTU Exchange” trên Facebook nếu là sinh viên Ngoại Thương, còn với sinh viên trường đại học khác, các bạn có thể tìm hiểu những trang web tương tự để có thể theo dõi các chương trình du học của trường mình.  

Chương trình liên kết hàng năm lựa chọn số lượng sinh viên nhất định đi học tại Nhật dựa vào kết quả học tập tại Việt Nam và hỗ trợ học phí toàn phần. Tuy nhiên đối với những bạn có mong muốn đi học nhưng không nằm trong chỉ tiêu của trường, có khả năng trường sẽ xem xét để các bạn có cơ hội đi học dưới dạng tự phí. 

Quan điểm của tác giả:

Nói về thuận lợi và khó khăn có lẽ là điều không cần thiết đối với các chương trình du học trao đổi. Mình chỉ muốn chia sẻ sự đồng cảm suy nghĩ giữa mình và bạn của mình rằng: Đối với một học sinh học ngoại ngữ, yêu thích ngoại ngữ không có gì tốt hơn là việc được trực tiếp sinh sống tại quốc gia đó để học tập và trải nghiệm. Việc học tập tại nước ngoài giúp bạn mở rộng thế giới quan, nhận ra ưu nhược điểm của bản thân qua đó trưởng thành cả về mặt kiến thức và con người.

Một vài lời khuyên từ mình dành cho những bạn đang theo đuổi Du Học Nhật Bản

  1. Luôn theo dõi các thông tin về du học: Qua thầy cô, bạn bè, website, facebook, tích cực tham gia những hội thảo du học Nhật Bản uy tín tại Việt Nam. Ngoài ra mentoring (hình thức tư vấn du học giữa người đi trước và người muốn du học) cũng là một cách được nhiều bạn trẻ sử dụng trong quá trình tìm hiểu về du học ngày nay.
  1. Dành thời gian tìm hiểu và chuẩn bị cho việc du học càng sớm càng tốt: Theo đuổi du học, đặc biệt là du học bằng học bổng là một con đường dài và nhiều khó khăn. Việc tìm hiểu và chuẩn bị càng sớm sẽ càng giúp bạn dễ dàng tìm được con đường đi học đúng ý. Đối với những bạn có mong muốn đi du học sau khi vào đại học tại Việt Nam, các bạn nên tìm hiểu những cơ hội, chương trình học bổng của ngôi trường đó trước khi nhập học. (VD: Những trường đại học có khoa tiếng Nhật tại HN như: Đại học ngoại thương, Đại học ngoại ngữ, Đại học Hà Nội…)
  1. Luôn trau dồi tiếng Nhật trước và sau khi đến Nhật (kể cả học bằng chương trình tiếng Anh): Ngày nay, có nhiều bạn học sinh chọn chương trình Tiếng Anh để học tập tại Nhật. Tuy nhiên dù thế nào tiếng Nhật vẫn vô cùng cần thiết tại quốc gia này.
  1. Chăm chỉ và kiên định với ước mơ du học của bản thân: Du học chỉ là khởi đầu một con đường mới nhiều thú vị những cũng nhiều thách thức. Kiên định và chăm chỉ sẽ là kim chỉ nam để bạn gặt hái được nhiều thành công trong quá trình học tập cũng như mở ra nhiều cơ hội cho tương lai sau này.

Bài viết đầu tiên đã chia sẻ về quá trình lựa chọn cách thức du học và vào đại học tại Nhật của mình và ba người bạn. Theo mình, đây cũng gần như là những con đường du học phổ biến nhất trong du học Nhật hiện nay.

Dù là một bài viết dài, nhưng nếu bạn đã đọc đến tận đây, mình tin chắc bạn phải là người có quan tâm đến Du học Nhật Bản. Việc tổng hợp và viết xuống những câu chuyện du học khác nhau như thế này, mình mong rằng đã đem đến được cho bạn một cái nhìn tổng quát nhất để có thể lựa chọn được con đường đi học cho bản thân và chuẩn bị những hành trang cần thiết.

Con đường du học tuy có vất vả nhưng mình tin nó là một trải nghiệm đáng giá đối với bất kì ai theo đuổi một cách thực sự nghiêm túc. Mong rằng bạn đã tiến thêm một bước trong việc tìm ra con đường du học cho bản thân sau khi đọc bài viết này.  

Keep moving forward! Thank you and see you in my next posts nhé!

P/s: Một lời cảm ơn chân thành nhất xin gửi đến ba người bạn của mình: Mai Công Hưng, Mai Thùy Trang, Trần Minh Xuân đã chia sẻ câu chuyện du học để mình có thể hoàn thành bài viết này 🙂